22.8.16

Οι συγγραφείς με τις περισσότερες πωλήσεις. Όλων των εποχών.


Ταξινομημένοι κατά συνολικό αριθμό πωλήσεων. Από τον μεγαλύτερο προς τον μικρότερο.

Στον πίνακα περιλαμβάνονται 93 συγγραφείς με μίνιμουμ συνολικές εκτιμώμενες πωλήσεις 100 εκατομμυρίων αντιτύπων.

Συγγραφέας Πότε έζησε Γλώσσα Είδος Έργο / Χαρακτήρας Βιβλία Χώρα
Shakespeare 1582–1616 Αγγλικά Βρετανία
Agatha Christie 1890-1976 Αγγλικά Αστυνομικά Ηρακλής Πουαρώ 85 Βρετανία
Barbara Cartland 1901-2000 Αγγλικά Ρομαντικά 723 Βρετανία
Danielle Steel 1947- Αγγλικά Ρομαντικά 120 ΗΠΑ
Harold Robbins 1916-1997 Αγγλικά Περιπέτειες 23 ΗΠΑ
Georges Simenon 1903-1989 Γαλλικά Αστυνομικά Επιθ. Μαιγκρέ 570 Belgium
Sidney Sheldon 1907-2007 Αγγλικά Σύγχρονη Λογ. The Other Side of Midnight 21 ΗΠΑ
Enid Blyton 1897-1968 Αγγλικά Παιδική Λογ. 800 Βρετανία
Dr. Seuss 1904-1991 Αγγλικά Παιδική Λογ. Horton Hears a Who! 44 ΗΠΑ
Gilbert Patten 1866-1945 Αγγλικά Dime novels 209 ΗΠΑ
J. K. Rowling 1951- Αγγλικά Φανταστική Λογ. Χάρυ Πότερ 11 Βρετανία
Λέων Τολστόι 1828-1910 Ρωσικά Κλασική Λογ. Πόλεμος & Ειρήνη 48 Ρωσία
Corín Tellado 1927-2009 Ισπανικά Ρομαντικά 4,000 Ισπανία
Jackie Collins 1937-2015 Αγγλικά Ρομαντικά 25 Βρετανία
Horatio Alger, Jr. 1832-1899 Αγγλικά Dime novels 135 ΗΠΑ
R. L. Stine 1943- Αγγλικά Τρόμου, Φανταστική Λογ. 430+ ΗΠΑ
Dean Koontz 1945- Αγγλικά Τρόμου, Φανταστική Λογ. 91 ΗΠΑ
Nora Roberts 1950- Αγγλικά Ρομαντικά 200+ ΗΠΑ
Αλέξανδρος Πούσκιν 1799-1837 Ρωσικά Ποίηση, Κλασική Λογ. Ευγένιος Ονέγκιν 17 Ρωσία
Stephen King 1947- Αγγλικά Τρόμου, Φανταστική Λογ. Η Λάμψη 70 ΗΠΑ
Louis L'Amour 1908-1988 Αγγλικά Western 101 ΗΠΑ
Erle Stanley Gardner 1889-1970 Αγγλικά Αστυνομικά Perry Mason 140 ΗΠΑ
Jin Yong 1924- Κινέζικα Φανταστική Λογ. 15 Hong Kong
Jirō Akagawa 1948- Ιαπωνικά Αστυνομικά 500+ Ιαπωνία
Janet Dailey 1944-2013 Αγγλικά Ρομαντικά 93 ΗΠΑ
Edgar Wallace 1875-1932 Αγγλικά Αστυνομικά King Kong 175 Βρετανία
Robert Ludlum 1927-2001 Αγγλικά Κατασκοπίας Jason Bourne 40 ΗΠΑ
James Patterson 1947- Αγγλικά Θρίλερ Alex Cross 98 ΗΠΑ
Frédéric Dard 1924-2000 Γαλλικά Αστυνομικά 300 Ελβετία
Jeffrey Archer 1940- Αγγλικά Αστυνομικά The sins of the father 30 Βρετανία
Stan and Jan Berenstain 1923-2005 Αγγλικά Παιδική Λογ. Berenstain Bears 300+ ΗΠΑ
John Grisham 1955- Αγγλικά Νομικά Θρίλερ The Firm 22 ΗΠΑ
Zane Grey 1872-1939 Αγγλικά Western ΗΠΑ
Irving Wallace 1916-1990 Αγγλικά Σύγχρονη Λογ. ΗΠΑ
J. R. R. Tolkien 1892-1973 Αγγλικά Φανταστική Λογ. Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών 36 Βρετανία
Karl May 1842-1912 Γερμανικά Western, Περιπέτειες 80 Γερμανία
Mickey Spillane 1918-2006 Αγγλικά Αστυνομικά Mike Hammer ΗΠΑ
C. S. Lewis 1898-1963 Αγγλικά Φανταστική Λογ. Τα Χρονικά της Νάρνια 38 Βρετανία
Kyotaro Nishimura 1930- Ιαπωνικά Αστυνομικά 400+ Ιαπωνία
Dan Brown 1964- Αγγλικά Θρίλερ, Περιπέτειες Κώδικας Ντα Βίντσι 6 ΗΠΑ
Ann M. Martin 1955- Αγγλικά Παιδική Λογ. The Baby-sitters Club 335 ΗΠΑ
Ryōtarō Shiba 1923-1996 Ιαπωνικά Ιστορικό Μυθ. 350 Ιαπωνία
Arthur Hailey 1920-2004 Αγγλικά Σύγχρονη Λογ. Airport 11 Βρετανία
Gérard de Villiers 1929-2013 Γαλλικά Κατασκοπίας SAS 170 Γαλλικά
Beatrix Potter 1866-1943 Αγγλικά Παιδική Λογ. The Tale of Peter Rabbit 23 Βρετανία
Michael Crichton 1942-2008 Αγγλικά Τεχνο-Θρίλερ Jurassic Park 25 ΗΠΑ
Richard Scarry 1919-1994 Αγγλικά Παιδική Λογ. Best Word Book Ever 250 ΗΠΑ
Clive Cussler 1931- Αγγλικά Περιπέτειες Sahara 37 ΗΠΑ
Alistair MacLean 1922-1987 Αγγλικά Περιπέτειες Τα κανόνια του Ναβαρόνε 32 Βρετανία
Ken Follett 1949- Αγγλικά Κατασκοπίας Eye of the Needle 30 Βρετανία
Astrid Lindgren 1902-2002 Σουηδέζικα Παιδική Λογ. Pippi Longstocking 100 Σουηδία
Debbie Macomber 1948- Αγγλικά Ρομαντικά ΗΠΑ
Paulo Coelho 1947- Πορτογαλικά Φανταστική Λογ. Ο Αλχημιστής Βραζιλία
E.L. James 1963- Αγγλικά Ρομαντικά, Ερωτισμός Fifty Shades of Grey 3 Βρετανία
Eiji Yoshikawa 1892-1962 Ιαπωνικά Ιστορικό Μυθ. Musashi 7 Ιαπωνία
Catherine Cookson 1906-1998 Αγγλικά Ρομαντικά 103 Βρετανία
Stephenie Meyer 1973- Αγγλικά Φανταστική Λογ. The Twilight Saga 6 ΗΠΑ
Norman Bridwell 1928-2014 Αγγλικά Παιδική Λογ. Clifford the Big Red Dog 80 ΗΠΑ
David Baldacci 1960- Αγγλικά Θρίλερ 25 ΗΠΑ
Roald Dahl 1916-1990 Αγγλικά Παιδική Λογ. Charlie and the Chocolate Factory 50 Βρετανία
Evan Hunter 1926-2005 Αγγλικά Αστυνομικά Cop Hater 94 ΗΠΑ
Andrew Neiderman 1940- Αγγλικά Φανταστική Λογ. The Devil's Advocate 60 ΗΠΑ
Roger Hargreaves 1935-1988 Αγγλικά Παιδική Λογ. Mr. Men 10 Βρετανία
Anne Rice 1941- Αγγλικά Φανταστική Λογ. Interview with the Vampire 27 ΗΠΑ
Robin Cook 1940- Αγγλικά Ιατρικά Θρίλερ Coma, Outbreak 27 ΗΠΑ
Wilbur Smith 1933- Αγγλικά Περιπέτειες When the Lion Feeds 32 Ζάμπια
Erskine Caldwell 1903-1987 Αγγλικά Σύγχρονη Λογ. Τα Καπνοτόπια 25 ΗΠΑ
Judith Krantz 1928- Αγγλικά Ρομαντικά Η Κόρη του Μιστράλ 12 ΗΠΑ
Eleanor Hibbert 1906-1993 Αγγλικά Ιστορικό Μυθ. 200 Βρετανία
Lewis Carroll 1862-1898 Αγγλικά Παιδική Λογ., Φανταστική Λογ. Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων 5 Βρετανία
Denise Robins 1897-1985 Αγγλικά Ρομαντικά 200 Βρετανία
Cao Xueqin 1715-1763 Κινέζικα Κλασική Λογ. Το Όνειρο του Κόκκινου Δωματίου Κίνα
Ian Fleming 1908-1964 Αγγλικά Κατασκοπίας James Bond 14 Βρετανία
Hermann Hesse 1877-1962 Γερμανικά Φιλοσοφικό Μυθ. Steppenwolf, Siddhartha 45 Ελβετία
Rex Stout 1886-1975 Αγγλικά Αστυνομικά Nero Wolfe 50 ΗΠΑ
Anne Golon 1921- Γαλλικά Ρομαντικά Angélique 14 Γαλλικά
Frank G. Slaughter 1908-2001 Αγγλικά Ιστορικό Μυθ. 62 ΗΠΑ
Edgar Rice Burroughs 1875-1950 Αγγλικά Περιπέτειες, Φανταστική Λογ. Ταρζάν ΗΠΑ
John Creasey 1908-1973 Αγγλικά Αστυνομικά 600 Βρετανία
James Michener 1907-1997 Αγγλικά Ιστορικό Μυθ. Tales of the South Pacific 47 ΗΠΑ
Yasuo Uchida 1934- Ιαπωνικά Αστυνομικά Togakushi Legend Murders 130+ Ιαπωνία
Seiichi Morimura 1933- Ιαπωνικά Αστυνομικά, Ιστορικά The Devil's Gluttony 350+ Ιαπωνία
Mary Higgins Clark 1927- Αγγλικά Θρίλερ Where Are The Children? 51 ΗΠΑ
Penny Jordan 1946-2011 Αγγλικά Ρομαντικά 200+ Βρετανία
Patricia Cornwell 1956- Αγγλικά Θρίλερ 34+ ΗΠΑ
Charles Dickens 1812-1970 Αγγλικά Κλασική Λογ. Oliver Twist Βρετανία
Alexandre Dumas 1802-1970 Γαλλικά Κλασική Λογ. Οι Τρεις Σωματοφύλακες Γαλλία
Miguel de Cervantes 1547-1616 Ισπανικά Κλασική Λογ. Δον Κιχώτης Ισπανία
Jack Higgins 1929-Αγγλικά Θρίλερ The Eagle has Landed 84 ΗΠΑ
Tom Clancy 1947-2013 Αγγλικά Περιπέτειες The Hunt for Red Octobe ΗΠΑ
Arthur Conan Doyle 1859-1930 Αγγλικά Αστυνομικά Sherlock Holmes ΗΠΑ
Victor Hugo 1802-1885Γαλλικά Κλασική Λογ. Οι Άθλιοι, Παναγία των Παρισίων Γαλλία
Jules Verne 1828-1905 Γαλλικά Κλασική Λογ. Από τη Γη στη Σελήνη Γαλλία

Υπάρχουν καμιά δεκαπενταριά κλασικοί. Οι υπόλοιποι  ασχολήθηκαν με παιδική λογοτεχνία, αστυνομικά, Junk fiction και ιστορίες αγάπης τύπου "βίπερ Νόρα". H τελευταία είναι η μεγαλύτερη κατηγορία.
 Αξιοσημείωτο είναι ότι στη λίστα υπάρχει μόνο ένας Νομπελίστας: ο Γερμανοελβετός Herman Hesse!

31.7.16

Βρακοπαροιμίες

Βρακοπαροιμίες:
Τα μεταξωτά βρακιά θέλουν και επιδέξιους κώλους.
Άδουλος, δουλειά δεν έχει, το βρακί του λύν’ και δένει.
Άβρακος έβαλε βρακί, σε κάθε πόρτα το έδειχνε.
Άμαθος βρακί εφόρει, κάθε πάτημα το εθώρει.
Βρακί δεν έχει ο κώλος μας, γαρίφαλο στ’ αυτί μας.
Άβρακος βρακί δεν είχε, το ‘βαλε και χέστηκε.
Που γραψ’ ο Θεός ξεβράκωτο, ποτέ βρακί δε βάζει.
Ώσπου να βγάλει το ‘να βρακί, κατουράει τ’ άλλο.
Της νοικοκυράς ο άντρας από τα βρακιά του φαίνεται.
Ένα βρακί δυο κώλους δε χωρεί.
Μάτια μου και τι σου πιάνει, το βρακί το τουλοπάνι.
Στον πόρδο μη θαρρεύεσαι και χέσεις το βρακί σου.

Παροιμιακές φράσεις:
Είναι κώλος και βρακί.
Βρακί δεν είχε να φορέσει.
Τον έχει στο βρακί της.
Δεν είν’ βρακί, μόν’ είν’ βρακόπανο. (επί ταυτολογίας)


Και ένας αφορισμός:

Η φιλία κρατάει μονάχα μια μέρα. Κάθε μέρα πρέπει να της αλλάζεις βρακί.
Μενέλαος Λουντέμης, 1912-1977

30.5.16

Ο Κόντογλου για το Βυζάντιο


Τί ἤτανε, ἀληθινά, ἐκεῖνο τὸ Βυζάντιο, ἐκείνη ἡ Κωνσταντινούπολη; Παραμυθένιος κόσμος!...



Ὄχι μοναχὰ ἡ ἀρχαία πολιτεία, μὰ κι ἡ καινούρια, ὡς τοῦ σουλτὰν-Χαμὶτ τὰ χρόνια. Εἶχα γνωρίσει ἕναν χριστιανὸ Ἀνατολίτη κοσμογυρισμένον, ποὺ ἔζησε πολλὰ χρόνια στὴν Εὐρώπη καὶ στὴν Ἀμερική, στὴ Λόντρα, στὸ Παρίσι, στὴ Ρώμη, στὴ Νέα Ὑόρκη. «Ὅλες αὐτὲς οἱ μεγάλες πολιτεῖες, μοῦ ἔλεγε, εἶναι σπουδαῖες, μὰ σὰν τὴν Κωνσταντινόπολη δὲν ὑπάρχει ἄλλη στὴν οἰκουμένη, κι οὔτε βρίσκεται στὸν ντουνιὰ τέτοια ἐπίσημη ἀρχοντικιὰ καὶ βασιλικὴ πολιτεία».

Στὰ χρόνια τῶν Βυζαντινῶν «ἡ βασιλεύουσα Πόλις» θὰ εἶχε μιὰ ἐξωτικὴ κι ἀλλόκοτη μεγαλοπρέπεια. Χίλιοι κουμπέδες (τροῦλλοι) κατάχρυσοι λαμποκοπούσανε μέσα στὴ βλογημένη αὐτὴ ἀφεντοπολιτεία. Στὴ μέση στεκότανε, σὰν ἥλιος, ἡ Ἁγιὰ Σοφιά, καὶ γύρω της ἤτανε σκορπισμένες οἱ ἄλλες ἐκκλησίες μὲ τοὺς χρυσοὺς κουμπέδες, σφαῖρες οὐράνιες, ποὺ λὲς καὶ γυρίζανε γύρω στὸν ἥλιο. Δὲν φαινόντανε πὼς ἤτανε κτίρια κανωμένα ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ σὰν νὰ κατεβήκανε ἀπὸ τὸν οὐρανὸ καὶ σταθήκανε ἀπάνω στὴ γῆ. Κι ἀπὸ μέσα ἤτανε καταστολισμένες μὲ ψηφιά, μὲ χρωματιστὰ μάρμαρα, μὲ σμάλτα, μὲ ζωγραφιές, ποὺ θαρροῦσε κανένας πὼς μπαίνει σὲ οὐράνια παλάτια. Εἴχανε δίκιο οἱ παλιοὶ Κινέζοι ποὺ λέγανε πὼς αὐτὰ τὰ κτίρια ἤτανε «κάποια παλάτια μεγάλα καὶ λαμπερά, ποὺ ἀπὸ μέσα μοιάζανε σὰν τὰ χρυσὰ φτερὰ τοῦ φασιανοῦ τὴν ὥρα ποὺ πετᾶ».

Ἀνάμεσα στὶς ἀκαταμέτρητες ἐκκλησιές, στὰ παλάτια καὶ στὰ μοναστήρια, ποὺ σκεπάζανε ἀνεξερεύνητα μυστήρια, ἤτανε χτισμένα τὰ σπίτια καὶ τὰ ἀμέτρητα παζάρια ποὺ μερμήγκιαζε ὁ κόσμος, κόσμος καλοπερασμένος, τὰ χάνια, τὰ μαγαζιά, φωλιὲς γεμάτες ζωὴ καὶ κίνηση. Ἐδῶ κι ἐκεῖ πρασινίζανε κάποια περιβόλια μὲ ψηλὰ δέντρα μέσα στὴν πολιτεία, μὰ ἕνα γύρω τὴ ζώνανε, σὰν ὁλόδροσο στεφάνι, ἀνθισμένοι κῆποι, δάση μὲ πλατάνια, μὲ δρῦς, μὲ κυπαρίσσια, μὲ καβάκια (λεῦκες), ποὺ ρίχνανε τὸν πυκνὸ ν ἴσκιο τους ἀπάνω σὲ ξωτικὰ κιόσκια, σὲ βρύσες μὲ κρυσταλλένια νερά, ἐνῶ ἀπὸ παντοῦ χλιμιντρούσανε χαρούμενα τὰ λυγερὰ ἄτια (ἄλογα) τῆς Ἀνατολῆς, κι ἀκουγόντανε κάτι τραγούδια ποὺ μοιάζανε μὲ ψαλμῳδίες. Ἀνάμεσα στὰ δέντρα βοσκούσανε ζαρκάδια.

Μὰ σὰν γύριζε κανένας τὴ ματιά του κατὰ τὴ θάλασσα, εὐφραινότανε ἀκόμα πιὸ πολὺ ἀπὸ τὸ θαυμαστὸ πανόραμα. Ὁ Βόσπορος, αὐτὸς ὁ ἐξαίσιος θαλασσινὸς ποταμός, δρόσιζε μὲ τὰ νερά του τὰ πόδια τῆς πολιτείας, ρεματίζοντας ἀνάμεσα σ᾿ αὐτὴ καὶ στὴν καταπράσινη Ἀνατολή, μὲ τὴ Χρυσούπολη καὶ μὲ τὰ παλάτια ποὺ παραθερίζανε οἱ Κωνσταντινουπολίτες. Ὅπου νὰ στεκότανε ἄνθρωπος ἔβλεπε μπροστά του ἕνα μαγικὸ θέαμα, τὶς ἥμερες ἀκρογιαλιὲς τοῦ μπογαζιοῦ ἀνάμεσα στὰ δέντρα ποὺ βουΐζανε ἀπὸ τὸ γλυκὸ φύσημα τ᾿ ἀγεριοῦ. Ἀκαταμέτρητο πλῆθος ἀπὸ καράβια λογιῶν λογιῶν, ἀπὸ βάρκες, ἀπὸ μαοῦνες, ἀπὸ καΐκια, ἀπὸ μπιαντάδες, ἀρμενιζανε παντοῦ, ἀλλὰ μὲ πανιὰ κι ἀλλὰ μὲ κουπιά. Τὰ λιμάνια ἤτανε γεμάτα ἀπὸ καράβια ἀραγμένα στοὺς μόλους ἢ φουνταρισμένα ἀνοιχτά. Κάστρα θεόρατα, τρίδιπλα κι ἀκατάλυτα, ζώνανε τὴν ἀξετίμητη πολιτεία, ἀπὸ στεριὰ κι ἀπὸ θάλασσα, μὲ χίλιες καστρόπορτες, μ᾿ ἀμέτρητες τάμπιες καὶ πύργους, ὅλα ἀρματωμένα καλὰ μὲ στρατό, μὲ βάρδιες ποὺ ξαγρυπνούσανε.

Τὸ Σαββατόβραδο, κατὰ τὸ δειλινό, ἡ ἀτμόσφαιρα γέμιζε ἀπὸ τὴ γλυκειὰ βουὴ ποὺ κάνανε χιλιάδες καμπάνες καὶ ποὺ ἀνέβαινε σὰν ψαλμωδία ἀπάνω ἀπὸ τὴν ἁγιασμένη πολιτεία, ἀπὸ τὴ Νέα Σιών, «ἦχος καθαρὸς ἑορταζόντων». Πανηγυρικὴ μεγαλοπρέπεια! Μοναχὰ τὸ Βυζάντιο κατέβασε στὴ γῆ τὴν οὐράνια ἁρμονία.

Γιὰ τοὺς Βυζαντινούς, ἡ πατρίδα τοὺς ἤτανε ἡ Κιβωτὸς τῆς ἀληθινῆς θρησκείας, καὶ εἴχανε πόθο νὰ τραβήξουνε μέσα σ᾿ αὐτὴ ὅλα τὰ ἔθνη τῆς γῆς, καὶ νὰ τὰ σώσουνε φωτισμένα ἀπὸ τὸ ἀνέσπερο φῶς τοῦ Εὐαγγελίου. Γι᾿ αὐτό, ἕνας αὐτοκράτορας μιλώντας στοὺς στρατηγούς του ποὺ πηγαίνανε νὰ πολεμήσουνε καταπάνω σὲ βάρβαρους λαούς, τοὺς παράγγελνε νὰ φέρνονται μὲ εὐσπλαγχνία στοὺς νικημένους καὶ νὰ μὴν τοὺς βιάζουνε νὰ πληρώνουνε φόρους. «Ἐμεῖς, ἔλεγε, δὲν θέλουμε νὰ σκλαβώσουμε τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ ἡ δόξα μας κι ἡ τιμή μας εἶναι νὰ γίνουνε εὐτυχισμένοι κι ἐλεύθεροι μαζί μας». Ὅσοι ἀλλόθρησκοι πηγαίνανε στὴν Πόλη ἀπὸ ξένες χῶρες ἀπορούσανε πὼς γινότανε οἱ χριστιανοί, ποὺ εἴχανε τέτοια πλούσια καὶ μεγαλόπρεπη πολιτεία, νὰ λατρεύουνε γιὰ θεό τους ἕναν ταπεινόν, τυραννισμένον, καρφωμένον ἀπάνω σ᾿ ἕνα ξύλο, ἐνῷ περιμένανε νὰ δοῦνε νὰ προσκυνᾶνε κάποιο εἴδωλο χρυσοντυμένο, μὲ περήφανη ὄψη, μὲ κορμὶ γίγαντα.

Στὸ Βυζάντιο ἡ θρησκεία βασίλευε ἀπάνω σὲ ὅλα. Μὲ ὅλη τὴ ζωηρὴ δραστηριότητα ποὺ εἴχανε οἱ Βυζαντινοὶ στὰ ἐγκόσμια, ἡ σκέψη τους κι ἡ καρδιά τους ἤτανε πάντα γυρισμένη στὴν ἄλλη ζωή, στὴν αἰώνια ζωή. Στὸ νοῦ τους εἴχανε μέρα νύχτα τὰ λόγια του Παύλου: «Οὐ γὰρ .εχομεν ὦδε μένουσαν πόλιν, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν». Τούτη ἡ ἀφοσίωση στὴ μέλλουσα ζωή, στὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἔκανε ὥστε καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐπίγειας ζωῆς τους νὰ πάρει κάποιον χαρακτῆρα αἰωνιότητας, σὰν μιὰ ἀτελὴς προεικόνιση «ἐκείνου τοῦ καινοῦ αἰῶνος, τοῦ θαυμαστοῦ». Ὄχι μοναχὰ τὰ θρησκευτικὰ αἰσθήματά τους, μὰ καὶ τὰ κοσμικά, εἴχανε χαρακτῆρα λειτουργικόν. Γιὰ ὅποιον εἶναι σὲ θέση νὰ νοιώσει καλὰ τί εἶναι αὐτὸ τὸ «λειτουργικό», ποτὲς ἄλλη φορὰ ἡ ὁμαδικὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων δὲν ἔφταξε σ᾿ ἕνα τέτοιο πνευματικὸ ὕψος. Ὅσοι θελήσανε καὶ θέλουνε νὰ κρίνουνε τὸ Βυζάντιο μὲ τὸν συνηθισμένον χονδροειδῆ ἀντιπνευματικὸν τρόπο καὶ μὲ τὶς γνωστὲς ἀνόητες εὐφυολογίες, καὶ νὰ τὸ γελοιοποιηθοῦνε σὲ βαθμὸ ποὺ νὰ ὀνομάζουνε «βυζαντινισμὸ» κάθε ἀφηρημένη συζήτηση καὶ οὐτοπία, αὐτοὶ φανερώνουνε μ᾿ αὐτὸ πόσο ἀνίδεοι εἶναι ἀπὸ ἀληθινὴ πνευματικότητα, μὲ ὅλους τοὺς ψεύτικους τίτλους τῆς σοφίας καὶ τῆς ἐπιστήμης ποὺ εἶναι στολισμένοι.

Τὸ Βυζάντιο εἶναι πολὺ λεπτὸ πρᾶγμα γιὰ νὰ μπορέσουνε νὰ τὸ πιάσουνε τὰ χοντροκανωμένα ἐργαλεῖα τους. Τὸ Βυζάντιο εἶναι ἡ ἀληθινὴ χριστιανικὴ θρησκεία, ἀνάμεσα στὰ ψεύτικα καὶ ἐλεεινὰ παραμορφωμένα ὁμοιώματά της, ποὺ τὰ φτιάξανε λαοὶ βάρβαροι καὶ ὑλιστές, ἀνίκανοι νὰ τὴν καταλάβουνε καὶ νὰ τὴν αἰσθανθοῦνε. Γιὰ τοῦτο, τὸ Βυζάντιο κρίνεται ἀπὸ τοὺς λεγόμενους σοφοὺς τοῦ κόσμου ὅπως κρίνεται τὸ Εὐαγγέλιο, δηλ. σὰν μωρία, μπροστὰ στὴ δική τους γνώση, κι ἡ γνώμη τους ἴσια-ἴσια, πὼς τὸ Βυζάντιο εἶναι «μωρία», πιστοποιεῖ πὼς ἀληθινὰ στάθηκε ἡ Νέα Σιών, ἡ ἔμψυχος κιβωτός, ποὺ μέσα σ᾿ αὐτὴ φυλάχθηκε ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους πὼς θὰ γίνουνε τέκνα του, καὶ «ἡ μακαρία ἐλπὶς τῆς αἰωνίου ζωῆς». Ὅσο νοιώσανε οἱ ὑλικοὶ ἄνθρωποι τί λέγει ὁ Παῦλος γιὰ τὸ Εὐαγγέλιο καὶ γιὰ τὴ σοφία τοῦ Θεοῦ, ἄλλο τόσο νοιώσανε κι οἱ ἱστορικοὶ κι οἱ ἐπιστήμονες τῆς κοσμικῆς γνώσης, «οἱ συζητηταὶ τοῦ αἰῶνος τούτου» ὅπως λέγει ὁ Παῦλος, τί εἶναι τὸ Βυζάντιο.

Νά, τί λέγει ὁ Παῦλος γιὰ τὴν ψεύτικη σοφία τους καὶ γιὰ τὴν ἀληθινή του Θεοῦ: «Οὐχὶ ἐμώρανεν ὁ Θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου; Ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν Θεόν, εὐδόκησεν ὁ Θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας. Ἐπειδὴ καὶ Ἰουδαῖοι σημεῖον αἰτοῦσι, καὶ Ἕλληνες σοφίαν ζητοῦσιν, ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, Ἕλλησι δὲ μωρίαν, αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς, Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησι, Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν καὶ Θεοῦ σοφίαν». «Τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς ἵνα τοὺς σοφοὺς καταισχύνῃ, καὶ τὰ ἀσθενῆ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς ἵνα καταισχύνῃ τὰ ἰσχυρά, καὶ τὰ ἀγενῆ τοῦ κόσμου καὶ τὰ ἐξουθενωμένα ἐξελέξατο ὁ Θεὸς καὶ τὰ μὴ ὄντα (τὶς οὐτοπίες καὶ τὶς θρησκοληψίες), ἵνα τὰ ὄντα (τὶς θετικὲς ἐπιστῆμες, τὸν ὀρθολογισμό, καὶ τὴν ἐμπειρικὴ γνώση) καταργήσῃ». «Σοφίαν δὲ λαλοῦμεν ἐν τοῖς τελείοις, σοφίαν δὲ οὐ τοῦ αἰῶνος τούτου, οὐδὲ τὸν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, τῶν καταργουμένων. Ἀλλὰ λαλοῦμεν σοφίαν τοῦ θεοῦ ἐν μυστηρίῳ, τὴν ἀποκεκρυμμένην, ἣν προώρισεν ὁ Θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν ἡμῶν, ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου ἔγνωκεν». (Νομίζει κανεὶς πὼς αὐτὰ τὰ λόγια τὰ λέγει τὸ Βυζάντιο). «Μηδεὶς ἑαυτὸν ἐξαπατάτω. Εἴ τις δοκεῖ σοφὸς εἶναι, μωρὸς γενέσθω, ἵνα γένηται σοφός. Ἡ γὰρ σοφία τοῦ κόσμου τούτου, μωρία παρὰ τῷ Θεῷ ἐστιν». «Ἡμεῖς μωροὶ διὰ Χριστόν, ὑμεῖς δὲ φρόνιμοι ἐν Χριστῷ. Ἡμεῖς ἀσθενεῖς, ὑμεῖς δὲ ἰσχυροί. Ὑμεῖς ἔνδοξοι, ἡμεῖς δὲ ἄτιμοι».

Ἀπάνω στὸ Βυζάντιο ἤτανε γραμμένος ὁ λόγος τοῦ Παύλου: «ὁ καυχώμενος, ἐν Κυρίῳ καυχάσθω». Ὅλες οἱ καρδιές, ἀπὸ τὸν βασιλιᾶ ὡς τὸν πιὸ φτωχὸν καντηλανάφτη ἡ βαρκάρη, ἡ στρατιώτη ἢ ξωχάρη, αὐτὰ τὰ λόγια εἴχανε μέσα. Ἡ προσευχὴ ἤτανε ἡ ζωή τους. Κι ἡ τυπικὴ ἀκόμα εὐσέβεια σὲ κάποιους αὐτοκράτορες ἢ ἄρχοντες, δείχνει πὼς ὑποταζόντανε στὸν πνευματικὸ νόμο τῆς θρησκείας κι ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἤτανε σὲ θέση νὰ τὸν νοιώσουνε καὶ νὰ εὐφρανθοῦνε ἀπὸ τὴ γλυκύτητα «τοῦ ζῶντος ὕδατος τοῦ ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον». Ἀκόμα κι ἐκεῖνοι ποὺ δὲ μπορούσανε νὰ νικήσουνε τὴ φυσικὴ κακία τους, ἤτανε εὐλαβεῖς, ἕνα πρᾶγμα παράδοξο.

Ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς ἔκανε κάθε μέρα τὴν προσευχή του, καὶ στὸν πόλεμο φοροῦσε ἀπὸ μέσα, κάτω ἀπὸ τὸν θώρακά του ἕνα παλιόρασο τοῦ θείου του ἀσκητῆ Γεωργίου τοῦ ἐν τῷ Μαλεῷ ποὺ εἶχε ἁγιάσει, γιὰ νὰ τὸν φυλάγει. Ὁ Ἀλέξιος Κομνηνὸς ὅποτε ἤτανε νὰ πάγει σὲ καμμιὰ ἐκστρατεία, ἔβαζε τὰ πολεμικὰ σχέδιά του κάτω ἀπὸ τὴν ἁγία Τράπεζα, κι ὅλη τὴ νύχτα προσευχότανε γονατιστὸς ἀπάνω στὰ σκαλοπάτια τοῦ ἱεροῦ, καὶ τὸ πρωὶ ἔπαιρνε τὸ σχέδιο ποὺ ἔβγαινε κάτω ἀπὸ τὸ σκέπασμα τῆς ἁγίας Τράπεζας, γιατὶ πίστευε πὼς τοῦ τὸ ἔδινε ὁ ἀρχάγγελος Μιχαήλ. Ὁ Ἰωάννης Τσιμισκὴς γονάτιζε σὰν παιδὶ μπροστὰ στὴν ἁγία Τράπεζα τῆς Ἁγίας Σοφίας παρακαλώντας μὲ δάκρυα νὰ τοῦ δώσει ὁ θεὸς ἕναν ἄγγελο φύλακα ποὺ νὰ τὸν φωτίζει κατὰ τὸν πόλεμο.

Ὅσο σφίγγεται τὸ Βυζάντιο ἀπὸ τοὺς βαρβάρους, κι ὅσο ἡ ψυχὴ ὑποφέρνει καὶ πονᾷ, τόσο γυρίζει τὰ μάτια του κατὰ τὸν οὐρανό. Ὁ βασιλιὰς Θεόδωρος Δούκας ὁ Λάσκαρις σύνθεσε τὸν Μέγαν Παρακλητικὸν Κανόνα στὴν Παναγία, ποὺ εἶναι γεμάτος ἀπὸ συντριβή, ταπείνωση καὶ πίστη. Ὁ Λέων ὁ Σοφὸς ἐποίησε τὰ ἐξαίσια Ἑωθινὰ ποὺ τὰ ψέλνουνε στὸν Ὄρθρο κάθε Κυριακὴ κι ὁ γυιός του Κωνσταντῖνος φιλοτέχνησε τὰ Ἐξαποστειλαρια. Κι ἄλλοι πολλοὶ βασιλιάδες ψέλνανε ἢ ὑμνογραφούσανε. Ἄλλα κι οἱ ὁμιλίες ποὺ κάνανε στοὺς στρατιῶτες καὶ στὸν λαό, εἴχανε κι ἐκεῖνες ὕφος θρησκευτικὸ κι ἤτανε γεμάτες εὐλάβεια καὶ πίστη. Ὁ πικραμένος λόγος ποὺ ἔβγαλε ὁ τελευταῖος βασιλιὰς τοῦ Βυζαντίου, Κωνσταντῖνος ὁ Παλαιολόγος, ἤτανε σὰν νεκρώσιμο τροπάρι. Τὸ Βυζάντιο εἶναι ἡ προεικόνιση ἀπάνω στὴ γῆ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ὅσο ἤτανε δυνατὸ νὰ πραγματοποιηθεῖ ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη ἀτέλεια μέσα στὸν κόσμο τῆς φθορᾶς.

Σὰν μπήκανε οἱ Σταυροφόροι σ᾿ αὐτὴ τὴν πολιτεία τοῦ Χριστοῦ, δὲν καταλάβανε τίποτα ἀπὸ τὸν μυστικὸν πλοῦτο ποὺ ἔκλεινε μέσα της, μ᾿ ὅλο ποὺ λεγόντανε Χριστιανοί. Αὐτοὶ θαμπωθήκανε ἀπὸ «τὸ ἔξωθεν τοῦ ποτηριοῦ καὶ τῆς παροψίδος», ἀπὸ τὰ κτίρια, ἀπὸ τὰ πλούτη της, ἀπὸ τὰ ὑλικὰ πράγματα ποὺ κρύβανε ἀπὸ κάτω τους τὰ πνευματικὰ μυστήρια, ὅπως ἡ στολὴ τοῦ ἀρχιερέως συμβολίζει, μὲ τὸ χρυσάφι καὶ τὶς πολύτιμες πέτρες, τὴν πνευματικὴ μεγαλοπρέπεια τῆς λατρείας. Ἐκεῖνοι οἱ βάναυσοι τυχοδιῶκτες κυττάζανε μὲ λαιμαργία τὰ ἀκριβὰ στολίσματα τῆς Πόλης, καὶ θέλανε νὰ τ᾿ ἁρπάξουνε γιὰ νὰ τὰ φᾶνε.

Ποῦ νὰ καταλάβουνε πὼς ἐκείνη ἡ μεγάλη ἐκκλησιὰ ἤτανε ἐκκλησιὰ τῆς Σοφίας τοῦ Θεοῦ. Κανωμένη κατὰ τὸν ναὸ τοῦ Σολομῶντος, ποὺ τὸν στόλισε μὲ ὅ,τι ἀκριβὸ καὶ θαυμαστὸ εἶχε ὁ ἄνθρωπος γιὰ νὰ τιμήσει τὸν Θεό. Ποῦ νὰ καταλάβουνε ἐκείνη τὴν ἀρχιτεκτονική, ἐκείνη τὴν ἁγιογραφία, τὰ σκεύη, τὴν ψαλμῳδία, τὴν ὑμνῳδία, ποὺ ὅλα ἤτανε ἦχοι ποὺ βγαίνανε ἀπὸ σάλπιγγες πνευματικές. Αὐτοὶ ἅρπαξανε τὰ μαλάματα, τὰ δισκοπότηρα, τ᾿ ἀρτοφόρια, τὰ ἄμφια, τὰ καπάκια ἀπὸ τὰ Εὐαγγέλια, ἀκόμα καὶ τὰ χρυσὰ ψηφιὰ ἀπὸ τοὺς τοὺς τοίχους. Τὰ βιβλία, ποὺ εἶχε μυριάδες, τὰ κυττάζανε μὲ ἀπορία, σὲ τί θὰ μπορούσανε νὰ χρειασθοῦνε, καὶ τὰ πετούσανε. Τὸ ἴδιο καὶ τὰ ἐξαίσια εἰκονίσματα, ἔργα ἀξετίμητα, τὰ καίγανε ἀπὸ φανατισμό, ἢ λιανίζανε κρέας ἀπάνω τους. Τέτοιος εἶχε καταντήσει ὁ Χριστιανισμὸς σ᾿ αὐτοὺς τοὺς ὑλόφρονες βαρβάρους, ποὺ καταβρωμίζανε τὴν πηγὴ ἀπ᾿ ὅπου τὸν πήρανε.

Γστερα ἀπὸ αἰῶνες οἱ ἀπόγονοί τους ἡμερέψανε, χτίσανε μεγάλες πολιτεῖες, ἀνοίξανε πανεπιστήμια, κάνανε βιβλιοθῆκες, μουσεῖα, ἀκαδημίες. Μὰ μὲ ὅλα αὐτά, δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ νοιώσουνε πάλι τί εἶναι τὸ Βυζάντιο, ὄχι στὴν ἐξωτερική του δψῆ, ἀλλὰ στὴ βαθειὰ οὐσία του, τὴν πνευματική. Γι᾿ αὐτοὺς εἶναι κεκλεισμένη ἡ Πύλη ἡ κατὰ Ἀνατολάς. Γιατὶ ἐργάζονται «διὰ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυμένην», ἐπειδή, κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴ Ἰωάννη, «ὁ ὢν ἐκ τῆς γῆς, ἐκ τῆς γῆς ἐστι καὶ ἐκ τῆς γῆς λαλεῖ». Ἐρευνοῦν ἐξωτερικὰ μὲ «τὸν νοῦν τῆς σαρκὸς αὐτῶν», χωρὶς νὰ μποροῦνε νὰ πᾶνε πιὸ βαθειὰ ἀπ᾿ ὅ,τι νοιώθουνε οἱ σαρκικὲς αἰσθήσεις. Δὲν ἔχουνε «πνευματικὸν ὀφθαλμόν, οὔτε πνευματικὸν οὖς» καὶ «ψηλαφοῦσι τοῖχον ἐν τῷ σκότει». Οὔτε κὰν ὑποπτεύονται, μέσα στὴν ἀλαζονεία τους, πὼς ὑπάρχει τίποτα «τὸ τιμιώτατον», κάτω ἀπὸ τὴν ταφόπετρα ποὺ τὴν ψάχνουνε καὶ ποὺ τὴ μελετοῦνε μὲ τὸ ἐγκόσμιο σύστημά τους. Δὲν ἔχουνε αὐτὶ γιὰ νὰ ἀκούσουνε «τοὺς ἀλαλήτους στεναγμοὺς τοῦ Πνεύματος», ποὺ βγαίνουνε ἀπὸ τὰ νεκρὰ καὶ ξερὰ κόκκαλα ποὺ σκαλίζουνε σὰν τυμβωρῦχοι.

Ἕνας ἅγιος γράφει: «Αἰσχρόν ἐστι τοὺς φιλοσάρκους περὶ τῶν πνευματικῶν πραγμάτων ἐρευνῆσαι, ὥσπερ καὶ πόρνην περὶ σωφροσύνης λαλῆσαι. Οἱ ἔχοντες τὴν πεποίθησιν αὐτῶν ἐν τοῖς σαρκικοῖς, οἱ τοιοῦτοι ὡς ἐν νυκτομαχίᾳ διάγουσι, καὶ σκότος ψηλαφοῦσιν, ἔξωθεν ὄντες τῆς χώρας τῆς ζωῆς καὶ τοῦ φωτός. Ἐκείνη γὰρ ἡ χώρα τοῖς ἀγαθοῖς καὶ ταπεινόφροσι, καὶ τοῖς καθαρίσασι τὰς ἑαυτῶν καρδίας κεκλήρωται».

Τὸ Βυζάντιο εἶναι ὅπως «ἡ Ἱερουσαλὴμ καὶ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ,ἡ ἐντὸς ἡμῶν κεκρυμμένη. Αὐτὴ ἡ χώρα νεφέλη ἐστὶ τῆς δόξης τοῦ θεοῦ, εἰς ἣν μόνον οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ εἰσελεύσονται τοῦ θεάσασθαι τὸ πρόσωπον τοῦ Δεσπότου καὶ καταυγασθῆναι τοὺς νόας αὐτῶν διὰ τῆς ἀκτῖνος καὶ λαμπηδόνος τοῦ φωτὸς
Αὐτοῦ».


Φώτης Κόντογλου - Μυστικὰ Ἄνθη, Ἀθήνα 1992, δ´ ἔκδοση, Ἀστήρ, σελ. 93‐99.
(Φωτ. Τὸ πάρσιμο τῆς Πόλης, Φώτης Κόντογλου).

7.3.16

Μπόρχες: ταξινόμηση ζώων

Ένα κείμενο του  Μπόρχες (Jorge Luis Borges, 1899-1986) από το δοκίμιο «Η αναλυτική φιλοσοφία του Τζων Ουίλκινς», 1942.

Αυτές οι αμφιλογίες, οι πλεονασμοί κι ανεπάρκειες μας θυμίζουν αυτές που ο δόκτωρ Φραντς Κουν αποδίδει σε κάποια κινέζικη εγκυκλοπαίδεια που φέρει τον τίτλο Το Ουράνιο Εμπόριο της Αγαθής Γνώσης. Στις απόκρυφες σελίδες της είναι γραμμένο πως τα ζώα χωρίζονται σε [14] κατηγορίες:
 
α)  εκείνα που ανήκουν στον αυτοκράτορα,
β)  τα βαλσαμωμένα,
γ)  τα εκπαιδευμένα,
δ)  τα γουρούνια που θηλάζουν,
ε)   τις γοργόνες,
στ) τα μυθικά,
ζ)   τα αδέσποτα σκυλιά,
η)   αυτά που περιλαμβάνονται σε αυτή την ταξινόμηση,
θ)   εκείνα που τρέμουν σαν να έχουν τρελαθεί,
ι)   τα αναρίθμητα,
ια) τα ζωγραφισμένα με πολύ λεπτό πινέλο από τρίχα καμήλας,
ιβ) και τα λοιπά, 
ιγ) αυτά που μόλις έσπασαν ένα βάζο με λουλούδια,
ιδ) εκείνα που φαίνονται από απόσταση σαν μύγες

17.2.16

Fifth Business

Ένα κείμενο του Καναδού συγγραφέα Robertson Davies 


“Who are you? Where do you fit into poetry and myth? Do you know who I think you are, Ramsay? I think you are Fifth Business. You don't know what that is? Well, in opera in a permanent company of the kind we keep up in Europe you must have a prima donna -- always a soprano, always the heroine, often a fool; and a tenor who always plays the lover to her; and then you must have a contralto, who is a rival to the soprano, or a sorceress or something; and a basso, who is the villain or the rival or whatever threatens the tenor. 
"So far, so good. But you cannot make a plot work without another man, and he is usually a baritone, and he is called in the profession Fifth Business, because he is the odd man out, the person who has no opposite of the other sex. And you must have Fifth Business because he is the one who knows the secret of the hero's birth, or comes to the assistance of the heroine when she thinks all is lost, or keeps the hermitess in her cell, or may even be the cause of somebody's death if that is part of the plot. The prima donna and the tenor, the contralto and the basso, get all the best music and do all the spectacular things, but you cannot manage the plot without Fifth Business! It is not spectacular, but it is a good line of work, I can tell you, and those who play it sometimes have a career that outlasts the golden voices. Are you Fifth Business? You had better find out.” 

7.12.15

Ελληνικόν Χρονολόγιον

Για την Αρχαιολογική Επιστήμη, η Ελληνική ιστορία χωρίζεται σε συγκεκριμένες περιόδους που καταγράφονται στον παρακάτω πίνακα (πηγή Υπουργείο Πολιτισμού).

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟΝ

ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ -10000 π.Χ.
ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 10000-περ. 6500 π.Χ.
ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 6500-περ. 3000 π.Χ.
Αρχαιότερη Νεολιθική 6500-5600 π.Χ.
Μέση Νεολιθική 5600-5300 π.Χ.
Νεώτερη Νεολιθική 5300-4500 π.Χ.
Τελική Νεολιθική ή Χαλκολιθική εποχή 4500-3200/3000 π.Χ.
ΠΡΩΤΟΕΛΛΑΔΙΚΗ - ΠΡΩΤΟΚΥΚΛΑΔΙΚΗ - ΠΡΩΤΟΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 3200/3000-2000 π.Χ.
Πρωτοελλαδική / Πρωτοκυκλαδική / Πρωτομινωική Ι .3200/3000-2600 π.Χ.
Πρωτοελλαδική / Πρωτοκυκλαδική / Πρωτομινωική ΙΙ 2600-2300 π.Χ.
Πρωτοελλαδική / Πρωτοκυκλαδική / Πρωτομινωική ΙΙΙ 2300-2100/2000 π.Χ.
ΜΕΣΟΕΛΛΑΔΙΚΗ - ΜΕΣΟΚΥΚΛΑΔΙΚΗ - ΜΕΣΟΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 2100/2000-1600 π.Χ.
Μεσοελλαδική/ Μεσομινωική Ι 2100/2000-1800 π.Χ.
Μεσοελλαδική / Μεσομινωική ΙΙ 1800-1700 π.Χ.
Μεσοελλαδική / Μεσομινωική ΙΙΙ 1700-1600 π.Χ.
ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ 1600-1100 π.Χ.
Υστεροελλαδική / Υστερομινωική Ι 1600-1500/1450 π.Χ.
Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙ 1500/1450-1400 π.Χ.
Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙΙ 1400-1100 π.Χ.
Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙΙA 1400-1300 π.Χ.
Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙΙΒ 1300-1200 π.Χ.
Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙΙΓ 1200-1100 π.Χ.
Υπομυκηναϊκή / Υπομινωική περίοδος 1100-1050/1025 π.Χ.
ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ («Σκοτεινοί Αιώνες») .1050/1025-700 π.Χ.
Πρωτογεωμετρική περίοδος 1050/1025-900 π.Χ.
Πρώιμη Γεωμετρική περίοδος 900-850 π.Χ.
Μέση Γεωμετρική περίοδος 850-760 π.Χ.
Ύστερη Γεωμετρική περίοδος 760-700 π.Χ.
ΠΡΩΙΜΗ ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ ή ΑΝΑΤΟΛΙΖΟΥΣΑ 700-610 π.Χ.
ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 610-490/80 π.Χ.
Πρώιμη περίοδος 610-575 π.Χ.
Μέση περίοδος 575-530 π.Χ.
Ύστερη περίοδος 530-490/80 π.Χ.
ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 490/80-323 π.Χ.
Πρώιμη Κλασική περίοδος 490/80-450 π.Χ.
Μέση / Ώριμη Κλασική περίοδος 450-400/380 π.Χ.
Ύστερη Κλασική περίοδος 400/380-323 π.Χ.
ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323-31 π.Χ.
Πρώιμη Ελληνιστική περίοδος 323-275 π.Χ.
Μέση Ελληνιστική περίοδος 275-150 π.Χ.
Ύστερη Ελληνιστική περίοδος 150-31 π.Χ.
ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 31 π.Χ.-324 μ.Χ.
ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 4ος-7ος αι. μ.Χ.
ΠΡΩΙΜΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 324-842
ΜΕΣΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 842-1204
ΥΣΤΕΡΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 1204-1453
ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΙΑ (Φραγκοκρατία, Ενετοκρατία) 1204-16ος αι.
ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ 1453-1821

1.12.15

Τα ποιήματα στο δρόμο

xouliaras0

 

ένα έξοχο κείμενο του Νίκου Χουλιαρά (1940-2015) από το «Τα ποιήματα στο δρόμο», Η Λέξη 147, Σεπτέμβρης-Οκτώβρης 1998

 

Μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια ―όχι αυτά που κρέμονται στα δέντρα της γιορτής, στη θαλπωρή των δωματίων, αλλά εκείνα που τονίζουνε την ερημία των σφαχτών στις μωβ βιτρίνες των συνοικιακών κρεοπωλείων.

Τα σακατεμένα και τα μοναχικά, μ’ αρέσουν: τα ποιήματα-κοπρίτες που περπατούν κουτσαίνοντας στις σκοτεινές άκρες των λεωφόρων: αυτά που τ’ αγνοούν οι κριτικοί κι οι εκπαιδευτικοί του Μωραΐτη· που τα χτυπούν συχνά οι μεθυσμένοι οδηγοί και τα αφήνουν αβοήθητα στο δρόμο. Και τα ποιήματα-παιδάκια, όμως αγαπώ· αυτά που ενώ δεν έχουν μάθει ακόμη την αλφάβητο, μπορούν εντούτοις, με δυο λέξεις τους, να σου κολλήσουν την ψυχή στον τοίχο.

Μ’ αρέσουν, πάλι, τα απελπισμένα κι όμως χαμογελαστά: τα ποιήματα-συνένοχοι· εκείνα που σου κλείνουνε με νόημα το μάτι. Που δεν σου πιάνουν την κουβέντα, δεν σ’ απασχολούν μα συνεχίζουνε το δρόμο τους αδιάφορα: τα ποιήματα-«δεν πρόκειται να σου ζητήσω τίποτε»· αυτά που χαιρετούν μόνο και φεύγουν, όπως μ’ αρέσουνε και τ’ άλλα, τα χαρούμενα, που προτιμούνε τα παιχνίδια απ’ το μάθημα καθώς και τα ποιήματα-παππούδες, γιατί ενώ γνωρίζουνε καλά το μάταιο της ζωής εντούτοις θέλουν να το ζήσουν. Δεν αγαπώ καθόλου τα ποιήματα-γεροντοκόρες που συγυρίζουν, όλη μέρα, τα δωμάτια με τις λέξεις, ούτε και τα ποιήματα-ταγιέρ, τα καθωσπρέπει. Δεν αντέχω και τα ψωνάκια: τα ποιήματα με τα πολλά αποσιωπητικά ούτε και τ’ άλλα που θεωρούν τη φύση μάνα τους κι όλο τη νοσταλγούν χωμένα πίσω απ’ τα γραφεία.

Σιχαίνομαι αυτά που ονομάζονται συμβολικά, τα ποιήματα με μήνυμα, τα λεξιλάγνα και τ’ αφασικά· τα ποιήματα-κυρίες με αλτσχάιμερ. Ούτε και τις συνθέσεις τις μεγάλες αγαπώ: τα ποιήματα-Μπεν Χουρ, αυτούς τους λεκτικούς χειμάρρους που ’ναι γραμμένοι κυρίως για τους κριτικούς κι ας παριστάνουν τους ινστρούχτορες που ενδιαφέρονται για το καλό του κόσμου.

Από την άλλη δεν μπορώ και τα διστακτικά: τα ποιήματα-σαντάλια με καλτσάκι ούτε και τα ποιήματα-στρατιωτικό αμπέχωνο και δήθεν Τσε Γκεβάρα, μεσημέρι στη «Λυκόβρυση». Δεν μου αρέσουν τα σοφά που ’ναι γραμμένα από νέους ούτε και τα νεανικά που τα ’χουν γράψει γέροι. Μου γυρίζουν τ’ άντερα τα δήθεν οικολογικά, τα ερωτικά-«καϊμάκι με πολύ σιρόπι» καθώς κι εκείνα που εκλιπαρούν τη γνώμη του αναγνώστη.

Ούτε και τα δικά μου αγαπώ. Μ’ αρέσουν μόνο εκείνα που μου αντιστάθηκαν: αυτά που δεν κατάφερα ποτέ να γράψω. Γι’ αυτό και τα ποιήματα που ζούνε έξω απ’ τα βιβλία αγαπώ: εκείνα που ποτέ δε νοιάστηκαν αν μου αρέσουν. Αυτά που περπατούν αδιάφορα, έξω στο δρόμο, με τα χέρια στις τσέπες και μ’ έχουνε, έτσι κι αλλιώς, χεσμένο.