10.10.16
Μικρές ιστορίες από την Αρχαία Ελλάδα
Ο φιλόσοφος Αντισθένης συμβούλευε τους Αθηναίους να ανακηρύξουν με την ψήφο τους τα… γαϊδούρια σε άλογα. Όταν του είπαν ότι κάτι τέτοιο είναι έξω από κάθε λογική, ο Αντισθένης παρατήρησε:«Μήπως και στρατηγούς δεν αναδεικνύετε με την ψήφο σας χωρίς να έχουν πάρει καμία απολύτως εκπαίδευση;»
Ένας μοχθηρός άνθρωπος ήθελε να προφυλάξει το σπίτι του από κάθε κακό. Προς τούτο τοποθέτησε στην πόρτα μια επιγραφή που έλεγε: “Κανένα κακό μη μπει στο σπίτι αυτό”.Ο Διογένης διαβάζοντας την επιγραφή παρατήρησε:«Μα ο ιδιοκτήτης του σπιτιού από που θα μπει;»
Όταν είδε ο Διογένης κρατικούς ταμίες να έχουν πιάσει κάποιον που είχε κλέψει ένα μπουκάλι, παρατήρησε: «Οι μεγάλοι κλέφτες έχουν συλλάβει το μικρό κλέφτη».
Ο Δημοσθένης έλεγε ότι πολλές φορές ήθελε να ευχηθεί να χαθούν οι κακοί, φοβόταν όμως μήπως με την ευχή αυτή ερημωθεί εντελώς η πόλη.
Ο Αριστείδης και ο Θεμιστοκλής, πολιτικοί αντίπαλοι, στάλθηκαν πρεσβευτές σε μια πόλη. Ο Αριστείδης τότε είπε στον Θεμιστοκλή:«Θέλεις να αφήσουμε την έχθρα στα σύνορα της χώρας μας; Κι αν το κρίνεις απαραίτητο, συνεχίζουμε μόλις επιστρέφουμε στην πατρίδα».
Κάποτε ο Φίλιππος, ο Βασιλιάς των Μακεδόνων, φιλονικούσε με την Ολυμπιάδα, τη σύζυγό του. Τη στιγμή εκείνη φτάνει στο παλάτι ως απεσταλμένος από την Κόρινθο, ο Δημάρατος και ο Φίλιππος τον ρωτά:«Πώς πάνε από ομόνοια οι Έλληνες;».Ο Δημάρατος του απαντά:«Πολύ ενδιαφέρεσαι για την ομόνοια των Ελλήνων, τη στιγμή που μέσα στο σπίτι σου δεν βλέπω να βασιλεύει ομόνοια».
Ρώτησαν τον Αριστοτέλη:«Τι κερδίζουν όσοι λένε ψέματα;».Ο φιλόσοφος απάντησε:«Να μην τους πιστεύει κανείς και όταν ακόμα λένε την αλήθεια».
Ο γιος μιας εταίρας πέταγε πέτρες σε περαστικούς. Ο Διογένης του είπε:«Πρόσεχε μήπως ανάμεσα στους άλλους χτυπήσεις και τον πατέρα σου, που δεν γνωρίζεις».
Ο Μ. Αλέξανδρος έστειλε στον Φωκίωνα 100 τάλαντα. Ο Αθηναίος πολιτικός ρώτησε τους ανθρώπους που του έφεραν το μεγάλο αυτό ποσό:«Γιατί ο Αλέξανδρος διάλεξε εμένα απ’ όλους τους Αθηναίους για να μου χαρίσει 100 τάλαντα;».Οι απεσταλμένοι απάντησαν:«Διότι μόνο εσένα θεωρεί έντιμο άνθρωπο».Ο Φωκίων αρνήθηκε να δεχθεί το δώρο λέγοντας:«Ας μ’ αφήσει λοιπόν να συνεχίσω να είμαι έντιμος».
Ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος, παρακολουθούσε τους Ολυμπιακούς αγώνες, οι Πελοποννήσιοι όμως αν και ευεργετημένοι απ’ αυτόν, τον γιουχάϊζαν. Όταν οι φίλοι του εξοργισμένοι από τη συμπεριφορά απευθύνθηκαν στον Φίλιππο, ο βασιλιάς τους είπε:«Αν οι ευεργετημένοι Πελοποννήσιοι, συμπεριφέρονται έτσι φαντάζεστε τι θα κάνουν, αν τους βλάψω;».
Ρωτήθηκε ο Εμπεδοκλής γιατί αγανακτεί, όταν τον βρίζουν. Ο φιλόσοφος απάντησε:«Αν δεν λυπάμαι όταν με κακολογούν, δεν θα είναι δυνατό να χαίρομαι όταν με επαινούν».
Κάποτε ο Διογένης φώναζε:«Ελάτε εδώ άνθρωποι!».Και όταν μαζεύτηκαν πολλοί, τους κυνήγησε με το μπαστούνι του λέγοντας:«Ανθρώπους κάλεσα, όχι καθάρματα!».
Ρωτούσαν τον Διονύσιο τον νεότερο πώς ο πατέρας του, αν και απλός πολίτης μπόρεσε να καταλάβει την εξουσία και γιατί ο ίδιος, αν και γιος τυράννου την έχασε. Ο Διονύσιος έδωσε την απάντηση:«Ο πατέρας μου έκανε την προσπάθειά του, όταν η δημοκρατία προκαλούσε μίσος, ενώ εγώ αγωνιζόμουν, όταν η τυραννίδα κινούσε φθόνο».
Ο Επαμεινώνδας όταν είδε ένα μεγάλο στρατό που δεν είχε ικανό στρατηγό, είπε:«Μεγάλο θηρίο αλλά χωρίς κεφαλή».
Σε ένα νεαρό στρατιώτη που δεν έδειχνε την ίδια ανδρεία με τον πατέρα του, απαιτούσε όμως να παίρνει την ίδια αμοιβή μ’ αυτόν, ο βασιλιάς Αντίγονος ο Β’ έλεγε:«Εγώ νεαρέ, πληρώνω μισθό και δίνω δώρα όχι για πατραγαθία, αλλά για ανδραγαθία».
Ο τύραννος των Συρακουσών Διονύσιος ο πρεσβύτερος τοποθέτησε σε ανώτερη θέση έναν κακοήθη άνθρωπο και πολύ αντιπαθή στο λαό. Όταν τον ρώτησαν, γιατί έκανε κάτι τέτοιο, απάντησε:«Θέλω να υπάρχει κάποιος που να τον μισούν περισσότερο απ’ όσο εμένα».
Ρώτησαν τον Αριστείδη τι τον στενοχωρούσε πιο πολύ στην εξορία. Εκείνος απάντησε:«Η κακή φήμη της πατρίδας μου. Όλοι την κακολογούν επειδή με εξόρισε».
Κάποιος πολίτης αριστοκρατικής καταγωγής, αλλά μοχθηρός, υπενθύμιζε στον Σωκράτη την άσημη καταγωγή του. Ο φιλόσοφος του έδωσε την απάντηση:«Αν εγώ πρέπει να ντρέπομαι για τους άσημους προγόνους μου, οι υπέροχοι πρόγονοί σου πρέπει να νιώθουν ντροπή για σένα, τον ανάξιο απόγονό τους».
Ο Φωκίων διαφωνούσε συνήθως με όλους στα πολιτικά θέματα. Μια φορά όμως όταν μίλησε στην εκκλησία του δήμου, όλοι ασπάστηκαν τις ιδέες του. Απορημένος γύρισε προς τους φίλους του και τους ρώτησε:«Μήπως είπα σήμερα κάποια ανοησία, χωρίς να το καταλάβω;».
22.8.16
Οι συγγραφείς με τις περισσότερες πωλήσεις. Όλων των εποχών.
Ταξινομημένοι κατά συνολικό αριθμό πωλήσεων. Από τον μεγαλύτερο προς τον μικρότερο.
Στον πίνακα περιλαμβάνονται 93 συγγραφείς με μίνιμουμ συνολικές εκτιμώμενες πωλήσεις 100 εκατομμυρίων αντιτύπων.
| Συγγραφέας | Πότε έζησε | Γλώσσα | Είδος | Έργο / Χαρακτήρας | Βιβλία | Χώρα |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Shakespeare | 1582–1616 | Αγγλικά | Βρετανία | |||
| Agatha Christie | 1890-1976 | Αγγλικά | Αστυνομικά | Ηρακλής Πουαρώ | 85 | Βρετανία |
| Barbara Cartland | 1901-2000 | Αγγλικά | Ρομαντικά | 723 | Βρετανία | |
| Danielle Steel | 1947- | Αγγλικά | Ρομαντικά | 120 | ΗΠΑ | |
| Harold Robbins | 1916-1997 | Αγγλικά | Περιπέτειες | 23 | ΗΠΑ | |
| Georges Simenon | 1903-1989 | Γαλλικά | Αστυνομικά | Επιθ. Μαιγκρέ | 570 | Belgium |
| Sidney Sheldon | 1907-2007 | Αγγλικά | Σύγχρονη Λογ. | The Other Side of Midnight | 21 | ΗΠΑ |
| Enid Blyton | 1897-1968 | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | 800 | Βρετανία | |
| Dr. Seuss | 1904-1991 | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | Horton Hears a Who! | 44 | ΗΠΑ |
| Gilbert Patten | 1866-1945 | Αγγλικά | Dime novels | 209 | ΗΠΑ | |
| J. K. Rowling | 1951- | Αγγλικά | Φανταστική Λογ. | Χάρυ Πότερ | 11 | Βρετανία |
| Λέων Τολστόι | 1828-1910 | Ρωσικά | Κλασική Λογ. | Πόλεμος & Ειρήνη | 48 | Ρωσία |
| Corín Tellado | 1927-2009 | Ισπανικά | Ρομαντικά | 4,000 | Ισπανία | |
| Jackie Collins | 1937-2015 | Αγγλικά | Ρομαντικά | 25 | Βρετανία | |
| Horatio Alger, Jr. | 1832-1899 | Αγγλικά | Dime novels | 135 | ΗΠΑ | |
| R. L. Stine | 1943- | Αγγλικά | Τρόμου, Φανταστική Λογ. | 430+ | ΗΠΑ | |
| Dean Koontz | 1945- | Αγγλικά | Τρόμου, Φανταστική Λογ. | 91 | ΗΠΑ | |
| Nora Roberts | 1950- | Αγγλικά | Ρομαντικά | 200+ | ΗΠΑ | |
| Αλέξανδρος Πούσκιν | 1799-1837 | Ρωσικά | Ποίηση, Κλασική Λογ. | Ευγένιος Ονέγκιν | 17 | Ρωσία |
| Stephen King | 1947- | Αγγλικά | Τρόμου, Φανταστική Λογ. | Η Λάμψη | 70 | ΗΠΑ |
| Louis L'Amour | 1908-1988 | Αγγλικά | Western | 101 | ΗΠΑ | |
| Erle Stanley Gardner | 1889-1970 | Αγγλικά | Αστυνομικά | Perry Mason | 140 | ΗΠΑ |
| Jin Yong | 1924- | Κινέζικα | Φανταστική Λογ. | 15 | Hong Kong | |
| Jirō Akagawa | 1948- | Ιαπωνικά | Αστυνομικά | 500+ | Ιαπωνία | |
| Janet Dailey | 1944-2013 | Αγγλικά | Ρομαντικά | 93 | ΗΠΑ | |
| Edgar Wallace | 1875-1932 | Αγγλικά | Αστυνομικά | King Kong | 175 | Βρετανία |
| Robert Ludlum | 1927-2001 | Αγγλικά | Κατασκοπίας | Jason Bourne | 40 | ΗΠΑ |
| James Patterson | 1947- | Αγγλικά | Θρίλερ | Alex Cross | 98 | ΗΠΑ |
| Frédéric Dard | 1924-2000 | Γαλλικά | Αστυνομικά | 300 | Ελβετία | |
| Jeffrey Archer | 1940- | Αγγλικά | Αστυνομικά | The sins of the father | 30 | Βρετανία |
| Stan and Jan Berenstain | 1923-2005 | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | Berenstain Bears | 300+ | ΗΠΑ |
| John Grisham | 1955- | Αγγλικά | Νομικά Θρίλερ | The Firm | 22 | ΗΠΑ |
| Zane Grey | 1872-1939 | Αγγλικά | Western | ΗΠΑ | ||
| Irving Wallace | 1916-1990 | Αγγλικά | Σύγχρονη Λογ. | ΗΠΑ | ||
| J. R. R. Tolkien | 1892-1973 | Αγγλικά | Φανταστική Λογ. | Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών | 36 | Βρετανία |
| Karl May | 1842-1912 | Γερμανικά | Western, Περιπέτειες | 80 | Γερμανία | |
| Mickey Spillane | 1918-2006 | Αγγλικά | Αστυνομικά | Mike Hammer | ΗΠΑ | |
| C. S. Lewis | 1898-1963 | Αγγλικά | Φανταστική Λογ. | Τα Χρονικά της Νάρνια | 38 | Βρετανία |
| Kyotaro Nishimura | 1930- | Ιαπωνικά | Αστυνομικά | 400+ | Ιαπωνία | |
| Dan Brown | 1964- | Αγγλικά | Θρίλερ, Περιπέτειες | Κώδικας Ντα Βίντσι | 6 | ΗΠΑ |
| Ann M. Martin | 1955- | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | The Baby-sitters Club | 335 | ΗΠΑ |
| Ryōtarō Shiba | 1923-1996 | Ιαπωνικά | Ιστορικό Μυθ. | 350 | Ιαπωνία | |
| Arthur Hailey | 1920-2004 | Αγγλικά | Σύγχρονη Λογ. | Airport | 11 | Βρετανία |
| Gérard de Villiers | 1929-2013 | Γαλλικά | Κατασκοπίας | SAS | 170 | Γαλλικά |
| Beatrix Potter | 1866-1943 | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | The Tale of Peter Rabbit | 23 | Βρετανία |
| Michael Crichton | 1942-2008 | Αγγλικά | Τεχνο-Θρίλερ | Jurassic Park | 25 | ΗΠΑ |
| Richard Scarry | 1919-1994 | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | Best Word Book Ever | 250 | ΗΠΑ |
| Clive Cussler | 1931- | Αγγλικά | Περιπέτειες | Sahara | 37 | ΗΠΑ |
| Alistair MacLean | 1922-1987 | Αγγλικά | Περιπέτειες | Τα κανόνια του Ναβαρόνε | 32 | Βρετανία |
| Ken Follett | 1949- | Αγγλικά | Κατασκοπίας | Eye of the Needle | 30 | Βρετανία |
| Astrid Lindgren | 1902-2002 | Σουηδέζικα | Παιδική Λογ. | Pippi Longstocking | 100 | Σουηδία |
| Debbie Macomber | 1948- | Αγγλικά | Ρομαντικά | ΗΠΑ | ||
| Paulo Coelho | 1947- | Πορτογαλικά | Φανταστική Λογ. | Ο Αλχημιστής | Βραζιλία | |
| E.L. James | 1963- | Αγγλικά | Ρομαντικά, Ερωτισμός | Fifty Shades of Grey | 3 | Βρετανία |
| Eiji Yoshikawa | 1892-1962 | Ιαπωνικά | Ιστορικό Μυθ. | Musashi | 7 | Ιαπωνία |
| Catherine Cookson | 1906-1998 | Αγγλικά | Ρομαντικά | 103 | Βρετανία | |
| Stephenie Meyer | 1973- | Αγγλικά | Φανταστική Λογ. | The Twilight Saga | 6 | ΗΠΑ |
| Norman Bridwell | 1928-2014 | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | Clifford the Big Red Dog | 80 | ΗΠΑ |
| David Baldacci | 1960- | Αγγλικά | Θρίλερ | 25 | ΗΠΑ | |
| Roald Dahl | 1916-1990 | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | Charlie and the Chocolate Factory | 50 | Βρετανία |
| Evan Hunter | 1926-2005 | Αγγλικά | Αστυνομικά | Cop Hater | 94 | ΗΠΑ |
| Andrew Neiderman | 1940- | Αγγλικά | Φανταστική Λογ. | The Devil's Advocate | 60 | ΗΠΑ |
| Roger Hargreaves | 1935-1988 | Αγγλικά | Παιδική Λογ. | Mr. Men | 10 | Βρετανία |
| Anne Rice | 1941- | Αγγλικά | Φανταστική Λογ. | Interview with the Vampire | 27 | ΗΠΑ |
| Robin Cook | 1940- | Αγγλικά | Ιατρικά Θρίλερ | Coma, Outbreak | 27 | ΗΠΑ |
| Wilbur Smith | 1933- | Αγγλικά | Περιπέτειες | When the Lion Feeds | 32 | Ζάμπια |
| Erskine Caldwell | 1903-1987 | Αγγλικά | Σύγχρονη Λογ. | Τα Καπνοτόπια | 25 | ΗΠΑ |
| Judith Krantz | 1928- | Αγγλικά | Ρομαντικά | Η Κόρη του Μιστράλ | 12 | ΗΠΑ |
| Eleanor Hibbert | 1906-1993 | Αγγλικά | Ιστορικό Μυθ. | 200 | Βρετανία | |
| Lewis Carroll | 1862-1898 | Αγγλικά | Παιδική Λογ., Φανταστική Λογ. | Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων | 5 | Βρετανία |
| Denise Robins | 1897-1985 | Αγγλικά | Ρομαντικά | 200 | Βρετανία | |
| Cao Xueqin | 1715-1763 | Κινέζικα | Κλασική Λογ. | Το Όνειρο του Κόκκινου Δωματίου | Κίνα | |
| Ian Fleming | 1908-1964 | Αγγλικά | Κατασκοπίας | James Bond | 14 | Βρετανία |
| Hermann Hesse | 1877-1962 | Γερμανικά | Φιλοσοφικό Μυθ. | Steppenwolf, Siddhartha | 45 | Ελβετία |
| Rex Stout | 1886-1975 | Αγγλικά | Αστυνομικά | Nero Wolfe | 50 | ΗΠΑ |
| Anne Golon | 1921- | Γαλλικά | Ρομαντικά | Angélique | 14 | Γαλλικά |
| Frank G. Slaughter | 1908-2001 | Αγγλικά | Ιστορικό Μυθ. | 62 | ΗΠΑ | |
| Edgar Rice Burroughs | 1875-1950 | Αγγλικά | Περιπέτειες, Φανταστική Λογ. | Ταρζάν | ΗΠΑ | |
| John Creasey | 1908-1973 | Αγγλικά | Αστυνομικά | 600 | Βρετανία | |
| James Michener | 1907-1997 | Αγγλικά | Ιστορικό Μυθ. | Tales of the South Pacific | 47 | ΗΠΑ |
| Yasuo Uchida | 1934- | Ιαπωνικά | Αστυνομικά | Togakushi Legend Murders | 130+ | Ιαπωνία |
| Seiichi Morimura | 1933- | Ιαπωνικά | Αστυνομικά, Ιστορικά | The Devil's Gluttony | 350+ | Ιαπωνία |
| Mary Higgins Clark | 1927- | Αγγλικά | Θρίλερ | Where Are The Children? | 51 | ΗΠΑ |
| Penny Jordan | 1946-2011 | Αγγλικά | Ρομαντικά | 200+ | Βρετανία | |
| Patricia Cornwell | 1956- | Αγγλικά | Θρίλερ | 34+ | ΗΠΑ | |
| Charles Dickens | 1812-1970 | Αγγλικά | Κλασική Λογ. | Oliver Twist | Βρετανία | |
| Alexandre Dumas | 1802-1970 | Γαλλικά | Κλασική Λογ. | Οι Τρεις Σωματοφύλακες | Γαλλία | |
| Miguel de Cervantes | 1547-1616 | Ισπανικά | Κλασική Λογ. | Δον Κιχώτης | Ισπανία | |
| Jack Higgins | 1929- | Αγγλικά | Θρίλερ | The Eagle has Landed | 84 | ΗΠΑ |
| Tom Clancy | 1947-2013 | Αγγλικά | Περιπέτειες | The Hunt for Red Octobe | ΗΠΑ | |
| Arthur Conan Doyle | 1859-1930 | Αγγλικά | Αστυνομικά | Sherlock Holmes | ΗΠΑ | |
| Victor Hugo | 1802-1885 | Γαλλικά | Κλασική Λογ. | Οι Άθλιοι, Παναγία των Παρισίων | Γαλλία | |
| Jules Verne | 1828-1905 | Γαλλικά | Κλασική Λογ. | Από τη Γη στη Σελήνη | Γαλλία |
Υπάρχουν καμιά δεκαπενταριά κλασικοί. Οι υπόλοιποι ασχολήθηκαν με παιδική λογοτεχνία, αστυνομικά, Junk fiction και ιστορίες αγάπης τύπου "βίπερ Νόρα". H τελευταία είναι η μεγαλύτερη κατηγορία.
Αξιοσημείωτο είναι ότι στη λίστα υπάρχει μόνο ένας Νομπελίστας: ο Γερμανοελβετός Herman Hesse!
31.7.16
Βρακοπαροιμίες
Βρακοπαροιμίες:
♦ Τα μεταξωτά βρακιά θέλουν και επιδέξιους κώλους.
♦ Άδουλος, δουλειά δεν έχει, το βρακί του λύν’ και δένει.
♦ Άβρακος έβαλε βρακί, σε κάθε πόρτα το έδειχνε.
♦ Άμαθος βρακί εφόρει, κάθε πάτημα το εθώρει.
♦ Βρακί δεν έχει ο κώλος μας, γαρίφαλο στ’ αυτί μας.
♦ Άβρακος βρακί δεν είχε, το ‘βαλε και χέστηκε.
♦ Που γραψ’ ο Θεός ξεβράκωτο, ποτέ βρακί δε βάζει.
♦ Ώσπου να βγάλει το ‘να βρακί, κατουράει τ’ άλλο.
♦ Της νοικοκυράς ο άντρας από τα βρακιά του φαίνεται.
♦ Ένα βρακί δυο κώλους δε χωρεί.
♦ Μάτια μου και τι σου πιάνει, το βρακί το τουλοπάνι.
♦ Στον πόρδο μη θαρρεύεσαι και χέσεις το βρακί σου.
Παροιμιακές φράσεις:
♦ Είναι κώλος και βρακί.
♦ Βρακί δεν είχε να φορέσει.
♦ Τον έχει στο βρακί της.
♦ Δεν είν’ βρακί, μόν’ είν’ βρακόπανο. (επί ταυτολογίας)
Και ένας αφορισμός:
♦ Η φιλία κρατάει μονάχα μια μέρα. Κάθε μέρα πρέπει να της αλλάζεις βρακί.
Μενέλαος Λουντέμης, 1912-1977
♦ Τα μεταξωτά βρακιά θέλουν και επιδέξιους κώλους.
♦ Άδουλος, δουλειά δεν έχει, το βρακί του λύν’ και δένει.
♦ Άβρακος έβαλε βρακί, σε κάθε πόρτα το έδειχνε.
♦ Άμαθος βρακί εφόρει, κάθε πάτημα το εθώρει.
♦ Βρακί δεν έχει ο κώλος μας, γαρίφαλο στ’ αυτί μας.
♦ Άβρακος βρακί δεν είχε, το ‘βαλε και χέστηκε.
♦ Που γραψ’ ο Θεός ξεβράκωτο, ποτέ βρακί δε βάζει.
♦ Ώσπου να βγάλει το ‘να βρακί, κατουράει τ’ άλλο.
♦ Της νοικοκυράς ο άντρας από τα βρακιά του φαίνεται.
♦ Ένα βρακί δυο κώλους δε χωρεί.
♦ Μάτια μου και τι σου πιάνει, το βρακί το τουλοπάνι.
♦ Στον πόρδο μη θαρρεύεσαι και χέσεις το βρακί σου.
Παροιμιακές φράσεις:
♦ Είναι κώλος και βρακί.
♦ Βρακί δεν είχε να φορέσει.
♦ Τον έχει στο βρακί της.
♦ Δεν είν’ βρακί, μόν’ είν’ βρακόπανο. (επί ταυτολογίας)Και ένας αφορισμός:
♦ Η φιλία κρατάει μονάχα μια μέρα. Κάθε μέρα πρέπει να της αλλάζεις βρακί.
Μενέλαος Λουντέμης, 1912-1977
30.5.16
Ο Κόντογλου για το Βυζάντιο
Τί ἤτανε, ἀληθινά, ἐκεῖνο τὸ Βυζάντιο, ἐκείνη ἡ Κωνσταντινούπολη; Παραμυθένιος κόσμος!...

Ὄχι μοναχὰ ἡ ἀρχαία πολιτεία, μὰ κι ἡ καινούρια, ὡς τοῦ σουλτὰν-Χαμὶτ τὰ χρόνια. Εἶχα γνωρίσει ἕναν χριστιανὸ Ἀνατολίτη κοσμογυρισμένον, ποὺ ἔζησε πολλὰ χρόνια στὴν Εὐρώπη καὶ στὴν Ἀμερική, στὴ Λόντρα, στὸ Παρίσι, στὴ Ρώμη, στὴ Νέα Ὑόρκη. «Ὅλες αὐτὲς οἱ μεγάλες πολιτεῖες, μοῦ ἔλεγε, εἶναι σπουδαῖες, μὰ σὰν τὴν Κωνσταντινόπολη δὲν ὑπάρχει ἄλλη στὴν οἰκουμένη, κι οὔτε βρίσκεται στὸν ντουνιὰ τέτοια ἐπίσημη ἀρχοντικιὰ καὶ βασιλικὴ πολιτεία».
Στὰ χρόνια τῶν Βυζαντινῶν «ἡ βασιλεύουσα Πόλις» θὰ εἶχε μιὰ ἐξωτικὴ κι ἀλλόκοτη μεγαλοπρέπεια. Χίλιοι κουμπέδες (τροῦλλοι) κατάχρυσοι λαμποκοπούσανε μέσα στὴ βλογημένη αὐτὴ ἀφεντοπολιτεία. Στὴ μέση στεκότανε, σὰν ἥλιος, ἡ Ἁγιὰ Σοφιά, καὶ γύρω της ἤτανε σκορπισμένες οἱ ἄλλες ἐκκλησίες μὲ τοὺς χρυσοὺς κουμπέδες, σφαῖρες οὐράνιες, ποὺ λὲς καὶ γυρίζανε γύρω στὸν ἥλιο. Δὲν φαινόντανε πὼς ἤτανε κτίρια κανωμένα ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ σὰν νὰ κατεβήκανε ἀπὸ τὸν οὐρανὸ καὶ σταθήκανε ἀπάνω στὴ γῆ. Κι ἀπὸ μέσα ἤτανε καταστολισμένες μὲ ψηφιά, μὲ χρωματιστὰ μάρμαρα, μὲ σμάλτα, μὲ ζωγραφιές, ποὺ θαρροῦσε κανένας πὼς μπαίνει σὲ οὐράνια παλάτια. Εἴχανε δίκιο οἱ παλιοὶ Κινέζοι ποὺ λέγανε πὼς αὐτὰ τὰ κτίρια ἤτανε «κάποια παλάτια μεγάλα καὶ λαμπερά, ποὺ ἀπὸ μέσα μοιάζανε σὰν τὰ χρυσὰ φτερὰ τοῦ φασιανοῦ τὴν ὥρα ποὺ πετᾶ».
Ἀνάμεσα στὶς ἀκαταμέτρητες ἐκκλησιές, στὰ παλάτια καὶ στὰ μοναστήρια, ποὺ σκεπάζανε ἀνεξερεύνητα μυστήρια, ἤτανε χτισμένα τὰ σπίτια καὶ τὰ ἀμέτρητα παζάρια ποὺ μερμήγκιαζε ὁ κόσμος, κόσμος καλοπερασμένος, τὰ χάνια, τὰ μαγαζιά, φωλιὲς γεμάτες ζωὴ καὶ κίνηση. Ἐδῶ κι ἐκεῖ πρασινίζανε κάποια περιβόλια μὲ ψηλὰ δέντρα μέσα στὴν πολιτεία, μὰ ἕνα γύρω τὴ ζώνανε, σὰν ὁλόδροσο στεφάνι, ἀνθισμένοι κῆποι, δάση μὲ πλατάνια, μὲ δρῦς, μὲ κυπαρίσσια, μὲ καβάκια (λεῦκες), ποὺ ρίχνανε τὸν πυκνὸ ν ἴσκιο τους ἀπάνω σὲ ξωτικὰ κιόσκια, σὲ βρύσες μὲ κρυσταλλένια νερά, ἐνῶ ἀπὸ παντοῦ χλιμιντρούσανε χαρούμενα τὰ λυγερὰ ἄτια (ἄλογα) τῆς Ἀνατολῆς, κι ἀκουγόντανε κάτι τραγούδια ποὺ μοιάζανε μὲ ψαλμῳδίες. Ἀνάμεσα στὰ δέντρα βοσκούσανε ζαρκάδια.
Μὰ σὰν γύριζε κανένας τὴ ματιά του κατὰ τὴ θάλασσα, εὐφραινότανε ἀκόμα πιὸ πολὺ ἀπὸ τὸ θαυμαστὸ πανόραμα. Ὁ Βόσπορος, αὐτὸς ὁ ἐξαίσιος θαλασσινὸς ποταμός, δρόσιζε μὲ τὰ νερά του τὰ πόδια τῆς πολιτείας, ρεματίζοντας ἀνάμεσα σ᾿ αὐτὴ καὶ στὴν καταπράσινη Ἀνατολή, μὲ τὴ Χρυσούπολη καὶ μὲ τὰ παλάτια ποὺ παραθερίζανε οἱ Κωνσταντινουπολίτες. Ὅπου νὰ στεκότανε ἄνθρωπος ἔβλεπε μπροστά του ἕνα μαγικὸ θέαμα, τὶς ἥμερες ἀκρογιαλιὲς τοῦ μπογαζιοῦ ἀνάμεσα στὰ δέντρα ποὺ βουΐζανε ἀπὸ τὸ γλυκὸ φύσημα τ᾿ ἀγεριοῦ. Ἀκαταμέτρητο πλῆθος ἀπὸ καράβια λογιῶν λογιῶν, ἀπὸ βάρκες, ἀπὸ μαοῦνες, ἀπὸ καΐκια, ἀπὸ μπιαντάδες, ἀρμενιζανε παντοῦ, ἀλλὰ μὲ πανιὰ κι ἀλλὰ μὲ κουπιά. Τὰ λιμάνια ἤτανε γεμάτα ἀπὸ καράβια ἀραγμένα στοὺς μόλους ἢ φουνταρισμένα ἀνοιχτά. Κάστρα θεόρατα, τρίδιπλα κι ἀκατάλυτα, ζώνανε τὴν ἀξετίμητη πολιτεία, ἀπὸ στεριὰ κι ἀπὸ θάλασσα, μὲ χίλιες καστρόπορτες, μ᾿ ἀμέτρητες τάμπιες καὶ πύργους, ὅλα ἀρματωμένα καλὰ μὲ στρατό, μὲ βάρδιες ποὺ ξαγρυπνούσανε.
Τὸ Σαββατόβραδο, κατὰ τὸ δειλινό, ἡ ἀτμόσφαιρα γέμιζε ἀπὸ τὴ γλυκειὰ βουὴ ποὺ κάνανε χιλιάδες καμπάνες καὶ ποὺ ἀνέβαινε σὰν ψαλμωδία ἀπάνω ἀπὸ τὴν ἁγιασμένη πολιτεία, ἀπὸ τὴ Νέα Σιών, «ἦχος καθαρὸς ἑορταζόντων». Πανηγυρικὴ μεγαλοπρέπεια! Μοναχὰ τὸ Βυζάντιο κατέβασε στὴ γῆ τὴν οὐράνια ἁρμονία.
Γιὰ τοὺς Βυζαντινούς, ἡ πατρίδα τοὺς ἤτανε ἡ Κιβωτὸς τῆς ἀληθινῆς θρησκείας, καὶ εἴχανε πόθο νὰ τραβήξουνε μέσα σ᾿ αὐτὴ ὅλα τὰ ἔθνη τῆς γῆς, καὶ νὰ τὰ σώσουνε φωτισμένα ἀπὸ τὸ ἀνέσπερο φῶς τοῦ Εὐαγγελίου. Γι᾿ αὐτό, ἕνας αὐτοκράτορας μιλώντας στοὺς στρατηγούς του ποὺ πηγαίνανε νὰ πολεμήσουνε καταπάνω σὲ βάρβαρους λαούς, τοὺς παράγγελνε νὰ φέρνονται μὲ εὐσπλαγχνία στοὺς νικημένους καὶ νὰ μὴν τοὺς βιάζουνε νὰ πληρώνουνε φόρους. «Ἐμεῖς, ἔλεγε, δὲν θέλουμε νὰ σκλαβώσουμε τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ ἡ δόξα μας κι ἡ τιμή μας εἶναι νὰ γίνουνε εὐτυχισμένοι κι ἐλεύθεροι μαζί μας». Ὅσοι ἀλλόθρησκοι πηγαίνανε στὴν Πόλη ἀπὸ ξένες χῶρες ἀπορούσανε πὼς γινότανε οἱ χριστιανοί, ποὺ εἴχανε τέτοια πλούσια καὶ μεγαλόπρεπη πολιτεία, νὰ λατρεύουνε γιὰ θεό τους ἕναν ταπεινόν, τυραννισμένον, καρφωμένον ἀπάνω σ᾿ ἕνα ξύλο, ἐνῷ περιμένανε νὰ δοῦνε νὰ προσκυνᾶνε κάποιο εἴδωλο χρυσοντυμένο, μὲ περήφανη ὄψη, μὲ κορμὶ γίγαντα.
Στὸ Βυζάντιο ἡ θρησκεία βασίλευε ἀπάνω σὲ ὅλα. Μὲ ὅλη τὴ ζωηρὴ δραστηριότητα ποὺ εἴχανε οἱ Βυζαντινοὶ στὰ ἐγκόσμια, ἡ σκέψη τους κι ἡ καρδιά τους ἤτανε πάντα γυρισμένη στὴν ἄλλη ζωή, στὴν αἰώνια ζωή. Στὸ νοῦ τους εἴχανε μέρα νύχτα τὰ λόγια του Παύλου: «Οὐ γὰρ .εχομεν ὦδε μένουσαν πόλιν, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν». Τούτη ἡ ἀφοσίωση στὴ μέλλουσα ζωή, στὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἔκανε ὥστε καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐπίγειας ζωῆς τους νὰ πάρει κάποιον χαρακτῆρα αἰωνιότητας, σὰν μιὰ ἀτελὴς προεικόνιση «ἐκείνου τοῦ καινοῦ αἰῶνος, τοῦ θαυμαστοῦ». Ὄχι μοναχὰ τὰ θρησκευτικὰ αἰσθήματά τους, μὰ καὶ τὰ κοσμικά, εἴχανε χαρακτῆρα λειτουργικόν. Γιὰ ὅποιον εἶναι σὲ θέση νὰ νοιώσει καλὰ τί εἶναι αὐτὸ τὸ «λειτουργικό», ποτὲς ἄλλη φορὰ ἡ ὁμαδικὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων δὲν ἔφταξε σ᾿ ἕνα τέτοιο πνευματικὸ ὕψος. Ὅσοι θελήσανε καὶ θέλουνε νὰ κρίνουνε τὸ Βυζάντιο μὲ τὸν συνηθισμένον χονδροειδῆ ἀντιπνευματικὸν τρόπο καὶ μὲ τὶς γνωστὲς ἀνόητες εὐφυολογίες, καὶ νὰ τὸ γελοιοποιηθοῦνε σὲ βαθμὸ ποὺ νὰ ὀνομάζουνε «βυζαντινισμὸ» κάθε ἀφηρημένη συζήτηση καὶ οὐτοπία, αὐτοὶ φανερώνουνε μ᾿ αὐτὸ πόσο ἀνίδεοι εἶναι ἀπὸ ἀληθινὴ πνευματικότητα, μὲ ὅλους τοὺς ψεύτικους τίτλους τῆς σοφίας καὶ τῆς ἐπιστήμης ποὺ εἶναι στολισμένοι.
Τὸ Βυζάντιο εἶναι πολὺ λεπτὸ πρᾶγμα γιὰ νὰ μπορέσουνε νὰ τὸ πιάσουνε τὰ χοντροκανωμένα ἐργαλεῖα τους. Τὸ Βυζάντιο εἶναι ἡ ἀληθινὴ χριστιανικὴ θρησκεία, ἀνάμεσα στὰ ψεύτικα καὶ ἐλεεινὰ παραμορφωμένα ὁμοιώματά της, ποὺ τὰ φτιάξανε λαοὶ βάρβαροι καὶ ὑλιστές, ἀνίκανοι νὰ τὴν καταλάβουνε καὶ νὰ τὴν αἰσθανθοῦνε. Γιὰ τοῦτο, τὸ Βυζάντιο κρίνεται ἀπὸ τοὺς λεγόμενους σοφοὺς τοῦ κόσμου ὅπως κρίνεται τὸ Εὐαγγέλιο, δηλ. σὰν μωρία, μπροστὰ στὴ δική τους γνώση, κι ἡ γνώμη τους ἴσια-ἴσια, πὼς τὸ Βυζάντιο εἶναι «μωρία», πιστοποιεῖ πὼς ἀληθινὰ στάθηκε ἡ Νέα Σιών, ἡ ἔμψυχος κιβωτός, ποὺ μέσα σ᾿ αὐτὴ φυλάχθηκε ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους πὼς θὰ γίνουνε τέκνα του, καὶ «ἡ μακαρία ἐλπὶς τῆς αἰωνίου ζωῆς». Ὅσο νοιώσανε οἱ ὑλικοὶ ἄνθρωποι τί λέγει ὁ Παῦλος γιὰ τὸ Εὐαγγέλιο καὶ γιὰ τὴ σοφία τοῦ Θεοῦ, ἄλλο τόσο νοιώσανε κι οἱ ἱστορικοὶ κι οἱ ἐπιστήμονες τῆς κοσμικῆς γνώσης, «οἱ συζητηταὶ τοῦ αἰῶνος τούτου» ὅπως λέγει ὁ Παῦλος, τί εἶναι τὸ Βυζάντιο.
Νά, τί λέγει ὁ Παῦλος γιὰ τὴν ψεύτικη σοφία τους καὶ γιὰ τὴν ἀληθινή του Θεοῦ: «Οὐχὶ ἐμώρανεν ὁ Θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου; Ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν Θεόν, εὐδόκησεν ὁ Θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας. Ἐπειδὴ καὶ Ἰουδαῖοι σημεῖον αἰτοῦσι, καὶ Ἕλληνες σοφίαν ζητοῦσιν, ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, Ἕλλησι δὲ μωρίαν, αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς, Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησι, Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν καὶ Θεοῦ σοφίαν». «Τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς ἵνα τοὺς σοφοὺς καταισχύνῃ, καὶ τὰ ἀσθενῆ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς ἵνα καταισχύνῃ τὰ ἰσχυρά, καὶ τὰ ἀγενῆ τοῦ κόσμου καὶ τὰ ἐξουθενωμένα ἐξελέξατο ὁ Θεὸς καὶ τὰ μὴ ὄντα (τὶς οὐτοπίες καὶ τὶς θρησκοληψίες), ἵνα τὰ ὄντα (τὶς θετικὲς ἐπιστῆμες, τὸν ὀρθολογισμό, καὶ τὴν ἐμπειρικὴ γνώση) καταργήσῃ». «Σοφίαν δὲ λαλοῦμεν ἐν τοῖς τελείοις, σοφίαν δὲ οὐ τοῦ αἰῶνος τούτου, οὐδὲ τὸν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, τῶν καταργουμένων. Ἀλλὰ λαλοῦμεν σοφίαν τοῦ θεοῦ ἐν μυστηρίῳ, τὴν ἀποκεκρυμμένην, ἣν προώρισεν ὁ Θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν ἡμῶν, ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου ἔγνωκεν». (Νομίζει κανεὶς πὼς αὐτὰ τὰ λόγια τὰ λέγει τὸ Βυζάντιο). «Μηδεὶς ἑαυτὸν ἐξαπατάτω. Εἴ τις δοκεῖ σοφὸς εἶναι, μωρὸς γενέσθω, ἵνα γένηται σοφός. Ἡ γὰρ σοφία τοῦ κόσμου τούτου, μωρία παρὰ τῷ Θεῷ ἐστιν». «Ἡμεῖς μωροὶ διὰ Χριστόν, ὑμεῖς δὲ φρόνιμοι ἐν Χριστῷ. Ἡμεῖς ἀσθενεῖς, ὑμεῖς δὲ ἰσχυροί. Ὑμεῖς ἔνδοξοι, ἡμεῖς δὲ ἄτιμοι».
Ἀπάνω στὸ Βυζάντιο ἤτανε γραμμένος ὁ λόγος τοῦ Παύλου: «ὁ καυχώμενος, ἐν Κυρίῳ καυχάσθω». Ὅλες οἱ καρδιές, ἀπὸ τὸν βασιλιᾶ ὡς τὸν πιὸ φτωχὸν καντηλανάφτη ἡ βαρκάρη, ἡ στρατιώτη ἢ ξωχάρη, αὐτὰ τὰ λόγια εἴχανε μέσα. Ἡ προσευχὴ ἤτανε ἡ ζωή τους. Κι ἡ τυπικὴ ἀκόμα εὐσέβεια σὲ κάποιους αὐτοκράτορες ἢ ἄρχοντες, δείχνει πὼς ὑποταζόντανε στὸν πνευματικὸ νόμο τῆς θρησκείας κι ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἤτανε σὲ θέση νὰ τὸν νοιώσουνε καὶ νὰ εὐφρανθοῦνε ἀπὸ τὴ γλυκύτητα «τοῦ ζῶντος ὕδατος τοῦ ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον». Ἀκόμα κι ἐκεῖνοι ποὺ δὲ μπορούσανε νὰ νικήσουνε τὴ φυσικὴ κακία τους, ἤτανε εὐλαβεῖς, ἕνα πρᾶγμα παράδοξο.
Ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς ἔκανε κάθε μέρα τὴν προσευχή του, καὶ στὸν πόλεμο φοροῦσε ἀπὸ μέσα, κάτω ἀπὸ τὸν θώρακά του ἕνα παλιόρασο τοῦ θείου του ἀσκητῆ Γεωργίου τοῦ ἐν τῷ Μαλεῷ ποὺ εἶχε ἁγιάσει, γιὰ νὰ τὸν φυλάγει. Ὁ Ἀλέξιος Κομνηνὸς ὅποτε ἤτανε νὰ πάγει σὲ καμμιὰ ἐκστρατεία, ἔβαζε τὰ πολεμικὰ σχέδιά του κάτω ἀπὸ τὴν ἁγία Τράπεζα, κι ὅλη τὴ νύχτα προσευχότανε γονατιστὸς ἀπάνω στὰ σκαλοπάτια τοῦ ἱεροῦ, καὶ τὸ πρωὶ ἔπαιρνε τὸ σχέδιο ποὺ ἔβγαινε κάτω ἀπὸ τὸ σκέπασμα τῆς ἁγίας Τράπεζας, γιατὶ πίστευε πὼς τοῦ τὸ ἔδινε ὁ ἀρχάγγελος Μιχαήλ. Ὁ Ἰωάννης Τσιμισκὴς γονάτιζε σὰν παιδὶ μπροστὰ στὴν ἁγία Τράπεζα τῆς Ἁγίας Σοφίας παρακαλώντας μὲ δάκρυα νὰ τοῦ δώσει ὁ θεὸς ἕναν ἄγγελο φύλακα ποὺ νὰ τὸν φωτίζει κατὰ τὸν πόλεμο.
Ὅσο σφίγγεται τὸ Βυζάντιο ἀπὸ τοὺς βαρβάρους, κι ὅσο ἡ ψυχὴ ὑποφέρνει καὶ πονᾷ, τόσο γυρίζει τὰ μάτια του κατὰ τὸν οὐρανό. Ὁ βασιλιὰς Θεόδωρος Δούκας ὁ Λάσκαρις σύνθεσε τὸν Μέγαν Παρακλητικὸν Κανόνα στὴν Παναγία, ποὺ εἶναι γεμάτος ἀπὸ συντριβή, ταπείνωση καὶ πίστη. Ὁ Λέων ὁ Σοφὸς ἐποίησε τὰ ἐξαίσια Ἑωθινὰ ποὺ τὰ ψέλνουνε στὸν Ὄρθρο κάθε Κυριακὴ κι ὁ γυιός του Κωνσταντῖνος φιλοτέχνησε τὰ Ἐξαποστειλαρια. Κι ἄλλοι πολλοὶ βασιλιάδες ψέλνανε ἢ ὑμνογραφούσανε. Ἄλλα κι οἱ ὁμιλίες ποὺ κάνανε στοὺς στρατιῶτες καὶ στὸν λαό, εἴχανε κι ἐκεῖνες ὕφος θρησκευτικὸ κι ἤτανε γεμάτες εὐλάβεια καὶ πίστη. Ὁ πικραμένος λόγος ποὺ ἔβγαλε ὁ τελευταῖος βασιλιὰς τοῦ Βυζαντίου, Κωνσταντῖνος ὁ Παλαιολόγος, ἤτανε σὰν νεκρώσιμο τροπάρι. Τὸ Βυζάντιο εἶναι ἡ προεικόνιση ἀπάνω στὴ γῆ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ὅσο ἤτανε δυνατὸ νὰ πραγματοποιηθεῖ ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη ἀτέλεια μέσα στὸν κόσμο τῆς φθορᾶς.
Σὰν μπήκανε οἱ Σταυροφόροι σ᾿ αὐτὴ τὴν πολιτεία τοῦ Χριστοῦ, δὲν καταλάβανε τίποτα ἀπὸ τὸν μυστικὸν πλοῦτο ποὺ ἔκλεινε μέσα της, μ᾿ ὅλο ποὺ λεγόντανε Χριστιανοί. Αὐτοὶ θαμπωθήκανε ἀπὸ «τὸ ἔξωθεν τοῦ ποτηριοῦ καὶ τῆς παροψίδος», ἀπὸ τὰ κτίρια, ἀπὸ τὰ πλούτη της, ἀπὸ τὰ ὑλικὰ πράγματα ποὺ κρύβανε ἀπὸ κάτω τους τὰ πνευματικὰ μυστήρια, ὅπως ἡ στολὴ τοῦ ἀρχιερέως συμβολίζει, μὲ τὸ χρυσάφι καὶ τὶς πολύτιμες πέτρες, τὴν πνευματικὴ μεγαλοπρέπεια τῆς λατρείας. Ἐκεῖνοι οἱ βάναυσοι τυχοδιῶκτες κυττάζανε μὲ λαιμαργία τὰ ἀκριβὰ στολίσματα τῆς Πόλης, καὶ θέλανε νὰ τ᾿ ἁρπάξουνε γιὰ νὰ τὰ φᾶνε.
Ποῦ νὰ καταλάβουνε πὼς ἐκείνη ἡ μεγάλη ἐκκλησιὰ ἤτανε ἐκκλησιὰ τῆς Σοφίας τοῦ Θεοῦ. Κανωμένη κατὰ τὸν ναὸ τοῦ Σολομῶντος, ποὺ τὸν στόλισε μὲ ὅ,τι ἀκριβὸ καὶ θαυμαστὸ εἶχε ὁ ἄνθρωπος γιὰ νὰ τιμήσει τὸν Θεό. Ποῦ νὰ καταλάβουνε ἐκείνη τὴν ἀρχιτεκτονική, ἐκείνη τὴν ἁγιογραφία, τὰ σκεύη, τὴν ψαλμῳδία, τὴν ὑμνῳδία, ποὺ ὅλα ἤτανε ἦχοι ποὺ βγαίνανε ἀπὸ σάλπιγγες πνευματικές. Αὐτοὶ ἅρπαξανε τὰ μαλάματα, τὰ δισκοπότηρα, τ᾿ ἀρτοφόρια, τὰ ἄμφια, τὰ καπάκια ἀπὸ τὰ Εὐαγγέλια, ἀκόμα καὶ τὰ χρυσὰ ψηφιὰ ἀπὸ τοὺς τοὺς τοίχους. Τὰ βιβλία, ποὺ εἶχε μυριάδες, τὰ κυττάζανε μὲ ἀπορία, σὲ τί θὰ μπορούσανε νὰ χρειασθοῦνε, καὶ τὰ πετούσανε. Τὸ ἴδιο καὶ τὰ ἐξαίσια εἰκονίσματα, ἔργα ἀξετίμητα, τὰ καίγανε ἀπὸ φανατισμό, ἢ λιανίζανε κρέας ἀπάνω τους. Τέτοιος εἶχε καταντήσει ὁ Χριστιανισμὸς σ᾿ αὐτοὺς τοὺς ὑλόφρονες βαρβάρους, ποὺ καταβρωμίζανε τὴν πηγὴ ἀπ᾿ ὅπου τὸν πήρανε.
Γστερα ἀπὸ αἰῶνες οἱ ἀπόγονοί τους ἡμερέψανε, χτίσανε μεγάλες πολιτεῖες, ἀνοίξανε πανεπιστήμια, κάνανε βιβλιοθῆκες, μουσεῖα, ἀκαδημίες. Μὰ μὲ ὅλα αὐτά, δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ νοιώσουνε πάλι τί εἶναι τὸ Βυζάντιο, ὄχι στὴν ἐξωτερική του δψῆ, ἀλλὰ στὴ βαθειὰ οὐσία του, τὴν πνευματική. Γι᾿ αὐτοὺς εἶναι κεκλεισμένη ἡ Πύλη ἡ κατὰ Ἀνατολάς. Γιατὶ ἐργάζονται «διὰ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυμένην», ἐπειδή, κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴ Ἰωάννη, «ὁ ὢν ἐκ τῆς γῆς, ἐκ τῆς γῆς ἐστι καὶ ἐκ τῆς γῆς λαλεῖ». Ἐρευνοῦν ἐξωτερικὰ μὲ «τὸν νοῦν τῆς σαρκὸς αὐτῶν», χωρὶς νὰ μποροῦνε νὰ πᾶνε πιὸ βαθειὰ ἀπ᾿ ὅ,τι νοιώθουνε οἱ σαρκικὲς αἰσθήσεις. Δὲν ἔχουνε «πνευματικὸν ὀφθαλμόν, οὔτε πνευματικὸν οὖς» καὶ «ψηλαφοῦσι τοῖχον ἐν τῷ σκότει». Οὔτε κὰν ὑποπτεύονται, μέσα στὴν ἀλαζονεία τους, πὼς ὑπάρχει τίποτα «τὸ τιμιώτατον», κάτω ἀπὸ τὴν ταφόπετρα ποὺ τὴν ψάχνουνε καὶ ποὺ τὴ μελετοῦνε μὲ τὸ ἐγκόσμιο σύστημά τους. Δὲν ἔχουνε αὐτὶ γιὰ νὰ ἀκούσουνε «τοὺς ἀλαλήτους στεναγμοὺς τοῦ Πνεύματος», ποὺ βγαίνουνε ἀπὸ τὰ νεκρὰ καὶ ξερὰ κόκκαλα ποὺ σκαλίζουνε σὰν τυμβωρῦχοι.
Ἕνας ἅγιος γράφει: «Αἰσχρόν ἐστι τοὺς φιλοσάρκους περὶ τῶν πνευματικῶν πραγμάτων ἐρευνῆσαι, ὥσπερ καὶ πόρνην περὶ σωφροσύνης λαλῆσαι. Οἱ ἔχοντες τὴν πεποίθησιν αὐτῶν ἐν τοῖς σαρκικοῖς, οἱ τοιοῦτοι ὡς ἐν νυκτομαχίᾳ διάγουσι, καὶ σκότος ψηλαφοῦσιν, ἔξωθεν ὄντες τῆς χώρας τῆς ζωῆς καὶ τοῦ φωτός. Ἐκείνη γὰρ ἡ χώρα τοῖς ἀγαθοῖς καὶ ταπεινόφροσι, καὶ τοῖς καθαρίσασι τὰς ἑαυτῶν καρδίας κεκλήρωται».
Τὸ Βυζάντιο εἶναι ὅπως «ἡ Ἱερουσαλὴμ καὶ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ,ἡ ἐντὸς ἡμῶν κεκρυμμένη. Αὐτὴ ἡ χώρα νεφέλη ἐστὶ τῆς δόξης τοῦ θεοῦ, εἰς ἣν μόνον οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ εἰσελεύσονται τοῦ θεάσασθαι τὸ πρόσωπον τοῦ Δεσπότου καὶ καταυγασθῆναι τοὺς νόας αὐτῶν διὰ τῆς ἀκτῖνος καὶ λαμπηδόνος τοῦ φωτὸς Αὐτοῦ».
Φώτης Κόντογλου - Μυστικὰ Ἄνθη, Ἀθήνα 1992, δ´ ἔκδοση, Ἀστήρ, σελ. 93‐99.
(Φωτ. Τὸ πάρσιμο τῆς Πόλης, Φώτης Κόντογλου).
7.3.16
Μπόρχες: ταξινόμηση ζώων
Ένα κείμενο του
Μπόρχες (Jorge Luis Borges, 1899-1986) από το δοκίμιο «Η
αναλυτική φιλοσοφία του Τζων Ουίλκινς», 1942.Αυτές οι αμφιλογίες, οι πλεονασμοί κι ανεπάρκειες μας θυμίζουν αυτές που ο δόκτωρ Φραντς Κουν αποδίδει σε κάποια κινέζικη εγκυκλοπαίδεια που φέρει τον τίτλο Το Ουράνιο Εμπόριο της Αγαθής Γνώσης. Στις απόκρυφες σελίδες της είναι γραμμένο πως τα ζώα χωρίζονται σε [14] κατηγορίες:
α) εκείνα που ανήκουν στον αυτοκράτορα,
β) τα βαλσαμωμένα,
γ) τα εκπαιδευμένα,
δ) τα γουρούνια που θηλάζουν,
ε) τις γοργόνες,
στ) τα μυθικά,
ζ) τα αδέσποτα σκυλιά,
η) αυτά που περιλαμβάνονται σε αυτή την ταξινόμηση,
θ) εκείνα που τρέμουν σαν να έχουν τρελαθεί,
ι) τα αναρίθμητα,
ια) τα ζωγραφισμένα με πολύ λεπτό πινέλο από τρίχα καμήλας,
ιβ) και τα λοιπά,
ιγ) αυτά που μόλις έσπασαν ένα βάζο με λουλούδια,
ιδ) εκείνα που φαίνονται από απόσταση σαν μύγες
17.2.16
Fifth Business
Ένα κείμενο του Καναδού συγγραφέα Robertson Davies “Who are you? Where do you fit into poetry and myth? Do you know who I think you are, Ramsay? I think you are Fifth Business. You don't know what that is? Well, in opera in a permanent company of the kind we keep up in Europe you must have a prima donna -- always a soprano, always the heroine, often a fool; and a tenor who always plays the lover to her; and then you must have a contralto, who is a rival to the soprano, or a sorceress or something; and a basso, who is the villain or the rival or whatever threatens the tenor.
"So far, so good. But you cannot make a plot work without another man, and he is usually a baritone, and he is called in the profession Fifth Business, because he is the odd man out, the person who has no opposite of the other sex. And you must have Fifth Business because he is the one who knows the secret of the hero's birth, or comes to the assistance of the heroine when she thinks all is lost, or keeps the hermitess in her cell, or may even be the cause of somebody's death if that is part of the plot. The prima donna and the tenor, the contralto and the basso, get all the best music and do all the spectacular things, but you cannot manage the plot without Fifth Business! It is not spectacular, but it is a good line of work, I can tell you, and those who play it sometimes have a career that outlasts the golden voices. Are you Fifth Business? You had better find out.”
7.12.15
Ελληνικόν Χρονολόγιον
Για την Αρχαιολογική Επιστήμη, η Ελληνική ιστορία χωρίζεται σε συγκεκριμένες περιόδους που καταγράφονται στον παρακάτω πίνακα (πηγή Υπουργείο Πολιτισμού).
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟΝ
| ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ | -10000 π.Χ. |
| ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ | 10000-περ. 6500 π.Χ. |
| ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ | 6500-περ. 3000 π.Χ. |
| Αρχαιότερη Νεολιθική | 6500-5600 π.Χ. |
| Μέση Νεολιθική | 5600-5300 π.Χ. |
| Νεώτερη Νεολιθική | 5300-4500 π.Χ. |
| Τελική Νεολιθική ή Χαλκολιθική εποχή | 4500-3200/3000 π.Χ. |
| ΠΡΩΤΟΕΛΛΑΔΙΚΗ - ΠΡΩΤΟΚΥΚΛΑΔΙΚΗ - ΠΡΩΤΟΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΟΧΗ | 3200/3000-2000 π.Χ. |
| Πρωτοελλαδική / Πρωτοκυκλαδική / Πρωτομινωική Ι | .3200/3000-2600 π.Χ. |
| Πρωτοελλαδική / Πρωτοκυκλαδική / Πρωτομινωική ΙΙ | 2600-2300 π.Χ. |
| Πρωτοελλαδική / Πρωτοκυκλαδική / Πρωτομινωική ΙΙΙ | 2300-2100/2000 π.Χ. |
| ΜΕΣΟΕΛΛΑΔΙΚΗ - ΜΕΣΟΚΥΚΛΑΔΙΚΗ - ΜΕΣΟΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΟΧΗ | 2100/2000-1600 π.Χ. |
| Μεσοελλαδική/ Μεσομινωική Ι | 2100/2000-1800 π.Χ. |
| Μεσοελλαδική / Μεσομινωική ΙΙ | 1800-1700 π.Χ. |
| Μεσοελλαδική / Μεσομινωική ΙΙΙ | 1700-1600 π.Χ. |
| ΥΣΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ | 1600-1100 π.Χ. |
| Υστεροελλαδική / Υστερομινωική Ι | 1600-1500/1450 π.Χ. |
| Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙ | 1500/1450-1400 π.Χ. |
| Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙΙ | 1400-1100 π.Χ. |
| Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙΙA | 1400-1300 π.Χ. |
| Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙΙΒ | 1300-1200 π.Χ. |
| Υστεροελλαδική / Υστερομινωική ΙΙΙΓ | 1200-1100 π.Χ. |
| Υπομυκηναϊκή / Υπομινωική περίοδος | 1100-1050/1025 π.Χ. |
| ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ («Σκοτεινοί Αιώνες») | .1050/1025-700 π.Χ. |
| Πρωτογεωμετρική περίοδος | 1050/1025-900 π.Χ. |
| Πρώιμη Γεωμετρική περίοδος | 900-850 π.Χ. |
| Μέση Γεωμετρική περίοδος | 850-760 π.Χ. |
| Ύστερη Γεωμετρική περίοδος | 760-700 π.Χ. |
| ΠΡΩΙΜΗ ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ ή ΑΝΑΤΟΛΙΖΟΥΣΑ | 700-610 π.Χ. |
| ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ | 610-490/80 π.Χ. |
| Πρώιμη περίοδος | 610-575 π.Χ. |
| Μέση περίοδος | 575-530 π.Χ. |
| Ύστερη περίοδος | 530-490/80 π.Χ. |
| ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ | 490/80-323 π.Χ. |
| Πρώιμη Κλασική περίοδος | 490/80-450 π.Χ. |
| Μέση / Ώριμη Κλασική περίοδος | 450-400/380 π.Χ. |
| Ύστερη Κλασική περίοδος | 400/380-323 π.Χ. |
| ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ | 323-31 π.Χ. |
| Πρώιμη Ελληνιστική περίοδος | 323-275 π.Χ. |
| Μέση Ελληνιστική περίοδος | 275-150 π.Χ. |
| Ύστερη Ελληνιστική περίοδος | 150-31 π.Χ. |
| ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ | 31 π.Χ.-324 μ.Χ. |
| ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ | 4ος-7ος αι. μ.Χ. |
| ΠΡΩΙΜΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ | 324-842 |
| ΜΕΣΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ | 842-1204 |
| ΥΣΤΕΡΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ | 1204-1453 |
| ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΙΑ (Φραγκοκρατία, Ενετοκρατία) | 1204-16ος αι. |
| ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΧΡΟΝΟΙ | 1453-1821 |
Subscribe to:
Posts (Atom)
